Mayıs ayının sonu ile haziranın başı İspanya’da genel bir atmosferik istikrar altında geçiyor. AEMET’in bu pazar ve gelecek haftanın ilk günlerine ilişkin derlediği veriler, büyük ölçüde açık gökyüzünün hakim olduğu bir tabloya işaret ediyor.
Yağışlar neredeyse tamamen doğu Pirene Dağları ve doğu İberik sistemiyle sınırlı; gün içindeki ısınmaya bağlı gelişim, yer yer kuvvetli olabilecek öğleden sonrası sağanak ve gök gürültülü sağanakları tetikleyecek.
Sıcaklık açısından, kuzey ve iç kesimlerde değerler yüksek kalmayı sürdürüyor ancak dönem için öngörülen sınırlar içinde; termometreler 30°C ile 34°C arasında seyrediyor.
Buna karşılık, kuzeydoğudaki çöküntü alanları ile ülkenin güney yarısının iç kesimleri dalganın en sert yüzünü yaşayacak; sıcaklıklar genel olarak 36°C’nin üzerine çıkacak ve Guadalquivir Vadisi’nde 40°C eşiği aşılacak.
Öte yandan, en düşük sıcaklıklar ülkenin kuzeybatı çeyreğinde hafif de olsa bir nebze rahatlama sağlayarak, önceki günlerde kaydedilmeye başlanan tropikal geceleri bir miktar hafifletecek. AEMET’e göre haziran, temmuz ve ağustos aylarına ilişkin öngörüler net: sıcaklıkların artış yönünde sapma gösterme olasılığı yüksek.
Portekiz, İtalya ve Yunanistan’da sıcak hava dalgası ve kritik seviyeler
Akdeniz yayının geri kalanında ve Batı İber Yarımadası’nda tablo çok daha sert bir sıcaklık artışına işaret ediyor; yaz döneminin başlangıcı için alışılmadık ölçüde aşırı bir sıcak hava dalgası yaşanıyor.
Portekiz’de 40°C’yi aşan tarihi sıcaklık rekorları kırıldı; özellikle Alentejo gibi iç ve güney bölgelerdeki ilçelerde kaydedilen bu değerler, Portekiz Deniz ve Atmosfer Enstitüsü’nün (IPMA) risk seviyelerini yükseltmesine ve günün en sıcak saatlerinde açık hava etkinliklerine getirilen kısıtlamaları sıkılaştırmasına yol açtı.
Doğuya doğru gidildikçe, yüksek basınç alanları ve Sahra kökenli sıcak havanın gelişi İtalya’da atmosferik dolaşımı adeta kilitledi. Sağlık Bakanlığı geçen perşembe, yoğun kent dokusuna sahip alanlarda 38°C’yi bulan sıcaklıkların kalıcı seyri nedeniyle Roma ve diğer dört il başkenti için kırmızı alarm ilan etti.
Fransa’da Paris’te düzenlenen Roland Garros turnuvasının önceki aşamasında günün en yüksek sıcaklıklarına ulaşıldı; bu durum, hem sporcuların hem de seyircilerin maçları takip etmesini son derece zorlaştırdı.
Bu sıcaklıklar, pek çok Parislinin Sena Nehri’nde sezona açılmasına, nehri doğal bir yüzme havuzu gibi kullanmasına neden oldu; beraberinde getirdiği sağlık sorunlarının farkında olsalar da.
Benzer bir durum Yunanistan‘ı da etkiliyor; kuru rüzgarlarla birlikte orta ovalarda 39°C’nin üzerine çıkan sıcaklıklar yalnızca halk sağlığı üzerindeki etkileri nedeniyle değil, enerji altyapısında biriken su stresi yüzünden de alarm zillerini çaldırıyor.
“Isı kubbesi” faktörü ve orman yangını riski
Avrupa’da yaz mevsiminin başında bu kadar yüksek sıcaklıkların ısrarla sürmesi, doğrudan bir “ısı kubbesi”nin oluşumuyla ilişkilendiriliyor.
Bu meteorolojik oluşum, sıcak havayı durağan bir yüksek basınç sistemi altında hapsederek, yeryüzünü serinletebilecek Atlantik cephelerinin bölgeye girmesini engelliyor ve Avrupa toprakları üzerindeki güneş ışınımını daha da artırıyor.
Bu tablo, Akdeniz havzasının tamamında orman yangını riskini bir anda yukarı çekiyor. Yağış bırakmadan yıldırım üreten, “kuru fırtına” olarak bilinen gök gürültülü fırtınalar nedeniyle yangın tehlikesi özellikle artmış durumda.
Toprağın hızla nem kaybetmesi ile baharın son bölümünde ortaya çıkan bol miktardaki ince bitki örtüsünün birleşmesi, tutuşma indekslerini çok yüksek ya da aşırı seviyelere çıkarıyor ve İber Yarımadası’ndan Balkanlar’a kadar itfaiye ve acil durum hizmetlerini teyakkuzda tutuyor.