Avrupa ekonomisi İran’daki savaşın yükü altında eziliyor.
Avrupa ekonomisine ilişkin en güncel aylık veri niteliğindeki Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) anketi, Euro Bölgesi’nde iş faaliyetlerinin Ekim 2023’ten bu yana en hızlı daralma temposuna girdiğini gösterdi.
Fransa ise Kasım 2020’deki COVID-19 pandemisi kapanmalarından bu yana en sert daralmayı yaşadı.
Euro Bölgesi’ndeki yavaşlama derinleşiyor
S&P Global Market Intelligence Başekonomisti Chris Williamson, “Mayıs ayı öncü PMI anketi, Orta Doğu’daki savaşın Euro Bölgesi ekonomisi üzerinde giderek daha ağır bir bedel ödettiğini ortaya koyuyor,” dedi.
Williamson, “Üretim artık üst üste iki aydır daralıyor. Daralma hızı ise mayıs ayında son iki buçuk yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktı,” diye ekledi.
S&P Global Öncü Euro Bölgesi Bileşik PMI Üretim Endeksi, nisan ayındaki 48,8’den mayıs ayında 47,5’e gerileyerek son 31 ayın en düşük seviyesine indi ve büyüme ile daralma arasındaki eşik kabul edilen 50,0 seviyesinin altında ikinci ayını geçirdi.
Euro Bölgesi üretiminin büyük bölümünü oluşturan hizmet sektörü darbeyi en ağır hisseden kesim oldu. Hizmetler için öncü PMI, 47,6’dan 46,4’e gerileyerek Şubat 2021’den bu yana görülen en kötü seviyeye indi ve 47,7’lik piyasa beklentisinin de hayli altında kaldı.
Williamson, hizmet sektörünün özellikle savaşın tetiklediği hayat pahalılığı patlamasından olumsuz etkilendiğini, bunun da başta enerji olmak üzere artan fiyatlar yoluyla hanehalkının harcama gücünü aşındırdığını vurguladı.
İmalat sanayi 51,4 ile görece daha dirençli kaldı; ancak burada da yeni siparişler aylar sonra ilk kez düşüşe geçerek ivmenin zayıfladığını gösterdi.
En sert düşüş Fransa’da kaydedildi
En kaygı verici veriler Fransa’dan geldi. Bileşik PMI, Nisan’daki 47,6’dan Mayıs’ta 43,5’e çakılarak ekonomistlerin 47,7’lik beklentisinin çok altına indi.
S&P Global Market Intelligence Kıdemli Ekonomisti Joe Hayes, “Fransa için Mayıs ayı ‘öncü’ PMI anketi son derece vahim bir tablo ortaya koyuyor,” diye konuştu.
“Petrol fiyatlarındaki şokun enflasyonist etkisi yayılmaya devam ediyor. Hem imalatta hem hizmetlerde fiyat endeksleri yeniden yükselişe geçti,” diye ekledi.
Fransız ekonomisine ağırlığını koyan hizmet faaliyeti endeksi, 46,5’ten 42,9’a gerileyerek son 66 ayın en düşük seviyesine indi.
Nisan ayında kısa süreli bir toparlanma sağlayan imalat üretimi de sert biçimde tersine döndü. Üretim alt endeksi 6 puandan fazla gerileyerek yeniden daralma bölgesine indi.
S&P Global’ın anketine katılan şirketler, bunun nedenini doğrudan savaşın maliyetine bağladı.
Hayes, “Endişe verici olan, ekonomi genelindeki fiyat düzeyindeki daha geniş çaplı artışın, talebin daha da tahrip olması riskini artırması,” dedi.
“Kaygı verici biçimde, Mayıs ayında özel sektörde yeni siparişlerin çakıldığını gördük. Bu da bu şokun Euro Bölgesi’nin ikinci büyük ekonomisi için resesyon riskini somut biçimde yükselttiğine dair net bir işaret,” değerlendirmesinde bulundu.
Fransız şirketleri, Kasım 2024’ten bu yana ilk kez önümüzdeki yıla ilişkin beklentilerinde kötümserliğe dönerken, olumsuzluk düzeyi Nisan 2020’de COVID-19 salgınının ilk patlak verdiği dönemden bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.
Almanya duraksıyor, daralma ise yayılıyor
Birliğin sanayi motoru olan Almanya da bu süreçten muaf değil.
Bileşik PMI, 48,4’ten 48,6’ya sınırlı bir yükseliş göstererek son iki ayın zirvesine çıktı ancak hâlâ belirgin biçimde daralma bölgesinde bulunuyor.
İmalat PMI ise 49,9 ile son dört ayın en düşük seviyesine geriledi. Fabrika üretimindeki büyüme neredeyse durma noktasına gelirken, yeni siparişler Aralık 2025’ten bu yana ilk kez düşüş gösterdi.
Şirketler istihdam kesintilerini de daha agresif biçimde artırmaya başladı.
Almanya’da istihdam, özellikle imalat sektöründeki derin istihdam kesintilerinin etkisiyle son bir buçuk yıldan uzun sürenin en hızlı düşüşünü kaydetti. Girdi maliyetlerindeki enflasyon ise son üç buçuk yılın zirvesine hızlandı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktör Yardımcısı Phil Smith, “Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasından kaynaklanan arz kesintileri fiyatlara yansımaya devam ediyor; daha yüksek enerji fiyatları ve arz darlığının yarattığı ikincil etkiler nedeniyle girdi maliyeti enflasyonu bir kez daha hızlanıyor,” dedi.
ECB’nin görmezden gelemeyeceği bir enflasyon şoku
Mayıs PMI verileri yalnızca büyüme cephesine ilişkin bir tablo sunmuyor.
Euro Bölgesi genelinde girdi maliyetlerindeki enflasyon art arda yedinci ay da hızlanarak son üç buçuk yılın zirvesine ulaştı. Mal ve hizmet fiyatları ise son 38 ayın en hızlı artışını kaydetti.
Fransa’da üretici fiyatlarındaki enflasyon son üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Almanya’da ise imalat girdi fiyatları endeksi, en son 2022 enerji krizi sırasında görülen seviyelere doğru tırmanıyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), Williamson’ın “politika yapıcılar için derinleşen bir ikilem” olarak tanımladığı bir tabloyla karşı karşıya.
Para piyasaları, bir sonraki ECB toplantısında 25 baz puanlık faiz artışına yüzde 80’in üzerinde olasılık tanıyor ve yıl sonuna kadar iki ek artış daha fiyatlıyor; üstelik büyüme verileri hızla bozulurken.
Hürmüz’deki kesintinin bedeli
İki ay önce Avrupa ekonomisi hâlâ büyüyordu. Bugün ise ekonomik faaliyet, yıllardır görülmemiş ölçüde güçlü resesyon sinyalleri veriyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılması artık sadece bir jeopolitik manşet değil; doğrudan Euro Bölgesi’nin reel ekonomisine yansıyor ve ECB’nin bu ikilemin hangi tarafını savunacağına karar vermek için zamanı giderek daralıyor.