İran’da savaş nedeniyle 640 okul hasar gördü. Okulların kapalı olduğu İran’da eğitim, televizyon ve ulusal intranet üzerinden sürdürülürken bilgisayarı ya da akıllı telefonu olmayan öğrenciler sistem dışı kaldı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile başlayan savaş İran’daki çocuk ve gençlerin eğitim hayatını da doğrudan etkiliyor. İran Eğitim Bakanlığı geçen hafta, “Eğitim kurumlarında ülke genelinde ikinci bir duyuruya kadar yüz yüze eğitim yapılmayacağını” duyurdu. Ülkede, 21 Nisan’dan itibaren derslerin geçici olarak özel bir intranet (iç ağ) platformu üzerinden çevrimiçi ve devlet televizyonundaki “Iran TV School” (İran Televizyon Okulu) programı aracılığıyla yapılacağı bildirildi. Bu düzenleme, ülkedeki tüm okul türleri ve tüm sınıf seviyeleri için geçerli olacak ve yeni bir karara kadar yürürlükte kalacak.
İran’da hava saldırılarının yeniden başlayabileceğine dair belirsizlik sürüyor. Savaş altı hafta sonra kırılgan bir ateşkesle şimdilik durmuş olsa da durum gerginliğini koruyor.
İran Okul Yenileme, Geliştirme ve Donatım Kurumu Başkanı’nın verdiği bilgilere göre, savaş sırasında 17 eyalette 640’tan fazla eğitim binası zarar gördü. Bunların yaklaşık 250’sinin ağır hasarlı olduğu ve kapsamlı onarıma ihtiyaç duyduğu, en az 15 okulun ise onarılamaz durumda olduğu ve tamamen yeniden inşa edilmesi gerektiği belirtildi.
Ulusal intranete geçiş
NetBlocks’a göre 21 Nisan itibarıyla ülke çapındaki en uzun süreli internet kesintisi kayda geçti. Londra merkezli kuruluş, internet alanındaki siber güvenlik ve sansürü izliyor. Buna göre İran fiilen küresel internetten büyük ölçüde kopmuş durumda.
Birçok bağlantı artık yalnızca ülke içindeki internet sitelerine erişim sağlayan, ciddi şekilde kısıtlanmış ulusal intranet üzerinden yürütülüyor. Kesinti öncesinde de İran’da internet erişimi yoğun biçimde filtreleniyordu. Çok sayıda sosyal medya platformu engellenmişti. Bu nedenle birçok kullanıcı kısıtlamaları aşmak için VPN (sanal özel ağ) yazılımlarına bağımlı hale gelmişti.
Siber güvenlik uzmanı ve İran ile MENA (Ortadoğu ve Kuzey Afrika) bölgesinde insan hakları, dijital özgürlük ve sosyal adalet alanında çalışan Miaan Group Direktörü Amir Raşidi, “İran’daki internet ablukasının büyük olasılıkla hiçbir zaman tamamen kaldırılmayacağını” söylüyor.
Raşidi şöyle devam ediyor: “İranlı yetkililerin uzun süredir üzerinde çalıştığı fikir, küresel internetten tamamen ayrılmış bir tür intranet kurmak. Amaç dijital alanda kapsamlı devlet kontrolü sağlamak.”
Bu sayede yetkililer insanların birbiriyle iletişim kurmasını, protesto eylemleri örgütlemesini veya bunlara ait görüntüleri yaymasını engelleyebiliyor. Aynı zamanda yemek siparişi ya da ulaşım uygulamaları gibi bazı dijital hizmetler intranet üzerinden kullanılmaya devam edebiliyor.
Televizyonda sanal sınıf
Ancak çevrimiçi eğitime geçiş özellikle dezavantajlı ailelerden gelen öğrenciler ve ülkenin yoksul bölgelerindeki çocuklar açısından büyük zorluk yaratıyor. Uzman Raşidi, “Sanal eğitimi daha önce Covid-19 salgını sırasında da kısmen ulusal intranet üzerinden çalışan uygulamalar ve platformlarla yürütmüştük” diyor ve ekliyor:
“Ancak bazı bölgelerde, örneğin Sistan ve Belucistan bölgesinde gerekli altyapı olmadığı için neredeyse hiç bağlantı yok. Ayrıca İran’da insanların çoğu internete cep telefonlarıyla erişiyor. Bu bölgelerde ise daha az akıllı telefon var, öğrencilerin ihtiyaç duyduğu dizüstü bilgisayar gibi cihazlar ise daha da az.”
Covid-19 salgını döneminde hem ülke içinde hem de dışında birçok kuruluş para toplamak veya ikinci el cihaz sağlamak için bağış kampanyaları düzenlemişti. Ancak savaşın başlamasından bu yana artan işsizlik ve daha da yükselen enflasyon nedeniyle bu desteklerin belirgin biçimde azaldığı, sahadaki aktivistler tarafından aktarılıyor.
Uzaktan eğitime yönelik yatırım çağrısı
Ülkenin bazı bölgelerinde internet erişimi bulunmadığı için derslerin bir kısmının devlet televizyonundaki “Iran TV School” programına kaydırılması planlanıyor. İran haber ajansı Fars’a göre örneğin saat 14.00’te yedinci, sekizinci ve dokuzuncu sınıflar için matematik dersi televizyonda yayımlanıyor. Saat 18.00’de ise on ikinci sınıflar için fizik dersi ekrana geliyor.
Parlamentoda şu sıralar ulusal bilgi ağının hızla genişletilmesi, eğitim kurumları için bant genişliğinin artırılması ve standartlaştırılmış ders içeriklerinin geliştirilmesi amacıyla görüşmeler yapılıyor. Parlamento Eğitim ve Araştırma Komisyonu Başkanı Ali Rıza Manadi Sefidan, okul ve üniversitelerde ülke çapında uzaktan eğitimin koşullarını iyileştirmek için ek yatırım çağrısında bulundu.
Ulusal intranet giderek kamusal yaşamın temel altyapısı haline gelirken, küresel internete erişim daha da kısıtlı kalıyor ve nüfusun büyük bölümü dış dünyadan giderek daha fazla izole ediliyor.
Kaynak: DW Türkçe