Katar Dışişleri Bakanlığı’na göre Umman ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik görüşmelerde olumlu işaretler var. Ancak tazminat taleplerinin anlaşmayı geciktirebileceğine ilişkin endişeler sürüyor.
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Dr. Macit El-Ensari salı günü Doha’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Son birkaç gün içinde her iki başkentten de olumlu açıklamalar duyduk,” dedi.
“Bunu oldukça olumlu değerlendiriyoruz ve sonuçta ne olacağını görmek için bekliyoruz.”
El-Ensari’ye göre Umman ve İran, görüşmelerin teknik aşamaya geçtiğine işaret ederken Tahran da konuyla ilgili resmî bir açıklama yapmaya hazırlandığını bildirdi.
Umman ile İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi planlanan denizcilik rotalarının koordinatları konusunda anlaşmaya vardı ve su yolunu kullanacak gemilere ilişkin düzenlemenin ayrıntılarını tamamlamaya çalışıyor.
Basında yer alan haberlere göre, önerilen sistem kapsamında Basra Körfezi’ne giren gemiler İran karasularından geçen kuzey rotasını, Körfez’den çıkan gemiler ise Umman karasularından geçen güney rotasını kullanacak.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, hafta sonu yaptığı açıklamada Umman ile anlaşmaya varılmasının “çok yakın” olduğunu söyledi. Ancak Tahran, boğazın daha kapsamlı biçimde yeniden açılmasını Washington’a yönelik bazı taleplerin karşılanmasına bağlıyor.
Bu talepler arasında ABD yaptırımlarının ve askerî tehditlerin sona erdirilmesinin yanı sıra savaş sırasında meydana gelen zararlar için tazminat ödenmesi de var.
Tazminat mevcut görüşmelerin parçası değil
ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran’ın Tahran’ın sorumlu tutulduğu saldırılarda ölen veya yaralanan kişilere tazminat ödemesi gerektiğini söylemişti.
Trump’ın talebinin görüşmelerde ele alınıp alınmadığı sorulan El-Ensari, “Bu görüşmeler kapsamında tazminat konusunun ele alındığı herhangi bir müzakereden haberdar değilim,” dedi.
“Henüz o noktada değiliz. Şu anda boğazın açılması, diplomasi, ateşkes ve doğru parametreler üzerinde konuşuyoruz.”
Trump, İran’ın 28 Şubat’ta ülke genelinde gerçekleştirilen saldırılarla başlayan savaş sırasında meydana gelen zararlar için ABD ve İsrail’den tazminat talep etmesinin ardından, İran’dan alınacak tazminatın da barış görüşmesinin parçası olması gerektiğini söylemişti.
El-Ensari, Katar’ın anlaşmaya varılmasında yaşanabilecek herhangi bir gecikmeden endişe duyduğunu belirtti.
“Uluslararası hukuk doğrultusunda Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin derhal yeniden sağlandığını görmek istiyoruz.”
El-Ensari, Katar’ın önceliğinin su yolunu yeniden açmak, ateşkesi sürdürmek ve daha kapsamlı görüşmelerin önünü açmak olduğunu da sözlerine ekledi.
Bu arada Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiği savaş öncesindeki seviyelerin çok altında kalmaya devam ediyor.
Reuters’ın deniz taşımacılığı verilerine dayandırdığı haberine göre pazartesi günü boğazdan yalnızca altı gemi geçti. Son 10 günlük ortalama günde yaklaşık 11 gemi olurken, savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’nı her gün 130 ila 140 gemi kullanıyordu.
Savaştan önce küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri bu su yolundan geçiyordu. Katar ise sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatı için Hürmüz Boğazı’na bağımlı.