Savaşın büyük bölümünde Rusya’nın Ukrayna’nın başkenti Kiev’e yönelik İHA ve füze saldırıları belirli bir düzen izliyordu; saldırılar neredeyse her zaman gece saatlerinde gerçekleşiyordu. Akşamın ilerleyen saatlerinde Telegram’daki takip kanallarında uyarılar başlıyor, güneye doğru ilerleyen İHA’lar, fırlatılan füzeler ve devreye giren hava savunma sistemlerine ilişkin bilgiler paylaşılıyordu.
Ukraynalı siviller, tehdidin boyutuna göre evlerinde kalmanın mı yoksa metro istasyonlarındaki sığınaklara gitmenin mi daha güvenli olduğuna karar veriyordu.
Ancak Rusya, hızlı hareket eden jet motorlu İHA’ları kullanmaya başlayarak taktik değiştirdi. Böylece gün ışığının başlamasıyla hayatın normale döneceği beklentisi de ortadan kalktı. Geçen haftadan bu yana saldırılar hem gece hem gündüz düzenleniyor. Bu durum, gece saldırılarının yarattığı korkuya gün boyunca süren kesintilerin ve yorgunluğun da eklenmesine neden oluyor.
Kiev’de hava saldırısı sirenlerinin tekrar tekrar çalması günlük hayatın bir parçası haline geldi. Sirenler işe gidiş gelişleri, alışverişleri ve çocukların eğitimini kesintiye uğratırken, düğünlerden cenazelere kadar hayatın en önemli anlarına da müdahale ediyor. Bu saldırılar, geçmişte olduğu gibi can kayıplarına da yol açıyor.
Aralıksız süren uyarılar kent sakinlerini tüketirken, bazıları bu koşullarda daha ne kadar kalabileceklerini sorgulamaya başladı.
Günlük hayatın parçası
Bir uyarı sireni çalıyor. İnsanlar telefonlarına bakıyor ya da gökyüzünü izliyor. Birkaç dakika sonra uzaktan, hava savunma sistemlerinin İHA’ları önlerken çıkardığı tanıdık sesler duyuluyor.
Uzaklarda çoğu zaman gökyüzüne yükselen duman bulutları görülüyor. Saldırının nerede yıkıma yol açtığını gösteren fotoğraflar kısa süre içinde Telegram kanallarında yayılıyor.
Bir veya iki saat sonra bir başka siren sesi duyuluyor.
Alışveriş merkezleri, bankalar ve diğer işletmelerde hava saldırısı alarmı verildiğinde müşterilerin ve çalışanların binayı terk etmesini öngören protokoller uygulanıyor. Bankadaki bir işlem, çalışanla müşteri arasındaki konuşmanın ortasında kesilebiliyor; alışverişe çıkanlar ise mağazaya girme, tahliye edilme, yeniden dönme ve tekrar tahliye olma döngüsüne sürüklenebiliyor.
Alışveriş yapmak, Volodimir Bovsunovski için adeta bir kâbusa dönüşmüş durumda. Bovsunovski, kısa süre önce yaklaşık 4 yaşındaki kızı için kıyafet almak üzere ailesiyle bir alışveriş merkezine gittikleri sırada yaşananları anlatıyor.
Aile yaklaşık 20 dakikadır içerideyken hava saldırısı alarmı veriliyor. Hemen dışarı çıkan aile, yakınlarda yükselen dumanı görüyor. Kızları için almaya gittikleri kıyafetleri ise hiç alamadan alışveriş merkezinden ayrılmak zorunda kalıyor.
“Son yedi günde çok şey değişti,” diyor. Pek çok kent sakini gibi o da saldırıların dineceğini umut ediyor. Ancak henüz durmadılar; Ukrayna bunlara karşı etkili bir yol bulmakta zorlanıyor.
Normalde birkaç saat süren tren yolculukları şimdi çok daha uzun sürüyor. Bazı durumlarda yolcular, trenlerin raylarda kalması üzerine, ardı ardına gelen hava saldırısı uyarıları eşliğinde eşyalarını taşıyarak saatlerce otların arasından yürümek zorunda kaldı.
Aynı belirsizlik, şehir içinde dolaşırken de kendini gösteriyor.
İHA’ları karartmak için GPS sinyalleri kesildiğinde, bir taksi uygulamasını kullanmak iyice zorlaşıyor. Haritada yakında görünen bir araç aniden dünyanın öbür ucundaymış gibi görünebiliyor.
Az sonra geleceği sanılan araç, birden binlerce dakikalık varış süreleri göstermeye başlıyor.
Ayrılmayı düşünenler
IT sektöründe çalışan Ivan Datsiv, salı günü Kiev’in Podil semtindeki dairesindeydi ki bir Rus İHA’sı tabanı delip geçti; tavanları ve duvarları is içinde bıraktı, bitişikteki daireyi ise tamamen yerle bir etti.
Datsiv duruma mizahla yaklaşmaya çalışıyor; duvarları nasılsa yeniden boyatmayı düşündüğünü söylüyor.
Uyarılar o kadar sık gelir oldu ki artık sürekli sığınağa inmenin bir anlamı kalmadığını düşünüyor. Bu gidişle, diyor, tek alternatif bodrumda yaşamak olur.
“Sirenler durmadan çalıyor,” diyor. “İnip çıkmaya zaman kalmıyor. Sürekli aşağı yukarı koşuşturmak sadece zaman kaybı.”
Kiev’den ayrılmayı düşünüyor. “Başka bir şehirde, daha sakin, bu tehlikenin olmadığı bir yerde yaşamayı aklımdan geçiriyorum,” diyor.
Yan tarafta patlamayla darmadağın olan daireden aşağı bakınca, çocukların hâlâ oynadığı bir oyun alanı ve basketbol sahası görünüyor.
Derken sirenler yine çalıyor. Dakikalar sonra, vurulan bir İHA’nın zikzak çizerek bıraktığı beyaz iz gökyüzünde beliriyor.
Bovsunovskyi de ailesine, hamile eşi dahil, biraz nefes aldırmak için bir süreliğine şehirden ayrılmayı düşünüyor.
Kızının gittiği anaokulu, her hava saldırısı uyarısında çocukları sığınağa indirmek zorunda. Uyarılar o kadar sıklaştı ki, o artık kızını gün ortasında alıp eve götürüyor.
“Hiçbir istikrar yok” diyor.
Savaşın sonlanması mümkün mü?
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, perşembe gecesi yaptığı açıklamada, savaşı sona erdirmeye yönelik çabaları yeniden başlatmak için, önümüzdeki günlerde ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcilerini Kiev’de ağırlamayı umduğunu söyledi.
Rusya’nın dört buçuk yıldır süren işgalini bitirmeye yönelik diplomatik girişimler, Amerika Birleşik Devletleri’nin odağını İran’la yürütülen savaşa kaydırmasıyla son aylarda sekteye uğradı.
“ABD Başkanı’nın gönderdiği temsilcileri burada, Kiev’de görmeyi bekliyoruz. Bizimle bunu teyit ettiler,” diyen Zelenskiy, gece konuşmasında şöyle devam etti:
“Moskova’da ve Kiev’de görüşmeler yapacaklar. Önümüzdeki günlerde bir toplantı gerçekleştirmeyi umuyoruz,” diye ekledi.
Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ile başkanın damadı Jared Kushner, Rusya ile Ukrayna arasında mekik diplomasisi yürütüyor; defalarca Moskova’ya gittiler.
Hiç Kiev’e gelmediler.
Zelenskiy, Rusya’nın son bir haftadır yoğunlaştırdığı İHA ve füze saldırılarına maruz kalan Ukrayna başkentini ilk kez ziyaret edecek özel temsilciler için “tarihler üzerinde prensipte anlaşıldığını” söyledi.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’nın gördüğü en ağır çatışmaya dönüştü; binlerce sivil ve yüz binlerce asker hayatını kaybetti.