ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki limanlarına yeniden abluka uygulayacağını açıkladı.
Abluka ile “İran’ın gemileri veya müşterilerinin” boğaza giriş çıkışları engellenecek.
ABD, daha önce uyguladığı ablukayı 17 Haziran’da İran ile mutabakat zaptının imzalanması ardından kaldırmıştı.
Truth Social adlı sosyal medya platformunda 13 Temmuz Pazartesi günü bir mesaj paylaşan Trump, “Hürmüz Boğazı AÇIK ve İran olsun ya da olmasın AÇIK kalacak. İRAN ABLUKASI’nı yeniden uygulamaya koyuyoruz” dedi.
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın “koruyucusu” olarak anılacağını savunan Trump, bölgede güvenliği sağlamak için yapılan masraflar karşılığında, tüm kargodan %20 ödeme alınacağını ekledi.
Donald Trump daha önce de bir röportajda ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı “muhtemelen yöneteceğini” söylemiş ve “Boğazı ele geçiriyoruz” demişti.
Bunun üzerine İran ordusu, ABD’nin boğazın “yönetimine müdahale etmesine” izin vermeyeceğini açıkladı.
ABD ile İran arasında geçen hafta başlayan karşılıklı saldırılar devam ediyor.
ABD İran’ın anlaşmayı “ihlal ettiğini” iddia ediyor.
Pazartesi günü Fox News’e konuşan Trump, “Boğazı ele geçiriyoruz. Onların elinde hiçbir şey yok. Hiçbir şeyleri yok” dedi.
Trump, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından gece boyunca İran’daki hedeflerine yönelik saldırılara atıfta bulunarak, “dün gece çok sert bir darbe indirdiğini” söyledi.
Ayrıca İran’ın pazar günü “11 saatlik bir toplantı” yaptığını ve “her şey üzerinde anlaşıldığını” belirterek bir anlaşmaya atıfta bulundu.
Ancak daha sonra İran tarafının bazı değişiklikler yapmak istediğini savundu ve “benden bir şey alamazlar” dedi.
İran ordusu ise Trump’ın açıklamaları üzerine, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın yönetimine müdahale etmesine izin vermeyeceğini belirtti.
İran’ın Tasnim haber ajansı tarafından paylaşılan bir açıklamada, ABD’nin boğazdaki faaliyetlerinin “bölgenin güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye attığı” ifade edildi.
Açıklamada, ABD’nin boğazı kontrol etmesine “izin vermiyoruz ve vermeyeceğiz” denildi ve İran silahlı kuvvetlerinin, ABD’nin “haydut ordusu”ndan kaynaklanan her türlü kargaşayla mücadele ettiği belirtildi.
İran’da patlamalar, Tahran’dan bölgedeki ABD üslerine saldırılar
İran devleti, Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askeri üslerinin yanı sıra Umman’daki radar sistemlerine de misilleme saldırı düzenlediğini açıkladı.
İngiltere, Fransa ve Almanya ortak bir açıklamayla, İran’ın Hürmüz Boğazı ile Bahreyn, Umman ve Ürdün’deki gemilere yönelik “pervasız saldırılarını” kınadı.
Ürdün ordusu da Pazartesi sabahı erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran’dan hava sahalarına giren dört roketin etkisiz hale getirildiğini belirtti.
Gemi trafiği takibi yapan şirketler, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin çok sınırlı olduğunu açıkladı.
ABD ordusu da Pazar günü, İran’da yeni hedefleri vurduğunu duyurmuştu.
Pazar günü yapılan saldırıların amacının, “İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere saldırma kapasitesini kırmak” olduğunu belirtildi.
İran da Pazar günü liman kentleri Sirik ve Bender Abbas ile Keşm adası çevresinde saldırılar olduğunu doğruladı.
Bu gelişmelerin ardından petrol fiyatı Asya piyasalarında haftaya yükselişle başladı.
Savaş başlamadan önce dünya petrol ve sıvı doğalgaz ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyordu.
ABD ve İran, Haziran ayında İran’ın ticari gemilere güvenli geçiş sağlamasını da içeren bir ateşkes anlaşması imzalamıştı.
Belirsizlik sürüyor
ABD ile İran arasında karşılıklı saldırılar, 7 Temmuz’da boğazdan geçen üç ticari tankerin saldırıya uğramasının ardından geldi.
Umman sularından geçen üç ticari tanker ABD tarafından tavsiye edilen bir rotayı kullanmaya çalışırken saldırıya uğramıştı.
İran ise güvenli olan tek rotanın kendi karasularından geçen ayrı bir güzergâh olduğunu defalarca dile getirdi.
Bu olay bölgeye yeniden ABD saldırılarını tetikledi.
İran Sağlık Bakanlığı, ABD’nin 8-9 Temmuz’daki saldırılarında altı şehirde 17 kişinin öldürüldüğünü ve 115’ten fazla yaralı olduğunu açıklarken İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney, savaşın ilk gününde İsrail ve ABD saldırılarında öldürülen babasının “intikamının” alınması gerektiğini söyledi.
İran devlet medyası, 12 Temmuz’da, İran’ın onaylanmamış bir rota üzerinden seyreden bir gemiyi denizden fırlatılan bir seyir füzesiyle vurmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı ikinci bir duyuruya kadar kapattığını bildirdi.
ABD tarafı, müzakereciler aracılığıyla İran’dan Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu ve ticari gemilere ateş açılmayacağını ilan eden bir açıklama yayımlaması talep etti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin ateşkese ilişkin “sözünü tuttuğunu” belirterek ABD’nin yeni yaptırımlarla anlaşmayı ihlal ettiğini yazdı.
İran Meclis Başkanı ve aynı zamanda ülkenin ABD ile baş müzakerecisi olan Muhammed Kalibaf, X’te yaptığı paylaşımda “tek taraflı anlaşmalar döneminin BİTTİĞİNİ” yazdı.
Kalibaf sözlerinin devamında, “Size söyledik: Ya sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçek kapınızı çalıyor” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump ise, NBC televizyonuna Pazar akşamı, İran’ın hafta sonu yapılan görüşmelerde ABD ile bir anlaşma yapmayı kabul ettiğini söyledi.
“Dün bir anlaşma üzerinde anlaştılar, bizim için mükemmel bir anlaşma. Nükleer yok, bu yok, bu yok, hiçbir şey yok. Her şeyden vazgeçtiler” ifadelerini kullandı.
İran tarafı ise bu açıklamayı yalanladı.
ABD ile İran’ın, ateşkesi uzatmayı ve “tüm cephelerdeki” çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik bir mutabakat zaptıyla ikili ilişkilerde ilerleme kaydedilmişti.
Anlaşmanın bir parçası olarak İran ve Umman’ın, diğer Körfez ülkeleriyle birlikte boğazın gelecekteki yönetimini ve denizcilik hizmetlerini tanımlamak üzere görüşmeler yapması gerekiyor.
Çatışma sırasında İran, boğaz üzerindeki egemenliğini vurgulamaya çalıştı; buna “güvenli geçiş izinlerini” yöneteceğini söylediği “Basra Körfezi Boğaz İdaresi”nin kurulması da dahildi.
İran’ın Fars haber ajansı, ABD ile yapılan yeni anlaşma kapsamında boğazın nihayetinde Umman’la koordinasyon içinde İran tarafından yönetileceğini ve buna gemilerin su yolunu kullanması karşılığında olası “hizmet ücretlerinin” de dahil olabileceğini bildirdi.
Kaynak: BBC Türkçe