ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’de yeniden seçilmek için yarışan Başbakan Binyamin Netanyahu’ya, seçimlere 9 gün kala destek verdi. Trump’ın açıklaması, iki liderin İran ve Gazze politikalarında görüş ayrılıklarının belirginleştiği son aylarda Netanyahu’ya açık destek vermekten kaçınmasının ardından geldi.
Trump’ın İsrail’de gördüğü destek, açıklamasını Netanyahu açısından önemli bir siyasi kazanıma dönüştürebilir. Ancak bu desteğin, yarışın başa baş geçmesinin beklendiği seçimlerde nasıl bir etki yaratacağı henüz bilinmiyor.
Trump, pazar günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Netanyahu’yu, “İran İslam Cumhuriyeti’ne karşı mücadelede büyük bir savaşçı başbakan ve barış için daha da büyük bir ortak” olarak nitelendirdi.
İsrailliler, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırılardan bu yana ilk kez 27 Ekim’de genel seçimler için sandık başına gidecek.
Netanyahu, X hesabından İbranice yaptığı açıklamada, Trump’a teşekkür ederek, “Büyük desteğiniz ve birlikte yürüttüğümüz çalışmalar için teşekkür ederim. Görevi birlikte tamamlayacağız!” dedi.
Trump’ın desteğini daha önce açıklamaması, iktidardaki Likud Partisi’nin lideri Netanyahu açısından bir gerileme olarak görülüyordu. Netanyahu, Trump’la yakın ilişkilerini görevde kalması lehine öne çıkardığı unsurlardan biri olarak sunmuştu.
Likud partisi, Netanyahu’nun açıklamasına iki liderin birlikte görüntülerinin ve Trump’ın Netanyahu’yu övdüğü ifadelerin yer aldığı 35 saniyelik bir video da ekledi.
Aylar süren sessizlik
Trump, önceki İsrail seçimlerinde de Netanyahu’yu desteklemişti. Kasım ayında ise İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’a mektup yazarak yolsuzluk suçlamalarıyla karşı karşıya olan Netanyahu için af talebinde bulunmuştu.
Ancak son aylarda Trump’ın Netanyahu hakkındaki açıklamaları daha temkinli bir tona bürünmüş, ABD Başkanı kendisine yöneltilen destek sorularına yanıt vermekten kaçınmıştı.
Bu ay yayınlanan Time röportajında Trump, ABD’li siyasetçiler için kampanya yürütmeye ve destek açıklamaya devam etmesine rağmen, “Artık siyasete karışmıyorum,” demişti.
Trump İsrail’de popülerliğini korusa da İran savaşının kesin bir sonuca ulaşmaması ve ateşkes önerisi, ülkede eleştirilere neden oldu. Bazı İsrailliler ve önde gelen yorumcular, iki ülkenin şubat ayında birlikte başlattığı savaş sırasında belirlediği temel hedeflerin birçoğuna ulaşılamamasından duydukları hayal kırıklığını dile getirdi.
Trump, pazar günkü paylaşımında İran’a yönelik operasyonları “yakında bitirme” tehdidini yineledi ve Tahran’ın tutumunu hızla değiştirmemesi halinde bunu yapacaklarını söyledi. Ancak Netanyahu’nun seçimi kaybetmesi durumunda bu işe girişmek istemeyebileceğini de belirtti.
Trump, “İsrail’in yanlış bir lideri olursa -Bibi dışındaki herkes bu kapsama girer- Amerika bu işi kendi başına yapmak zorunda kalacak ve ben bunu yapmaya pek istekli değilim,” ifadelerini kullandı.
Netanyahu’yu ise “büyük bir muhalefetle, hatta İsrail’in kendi içinden gelen muhalefetle karşı karşıya olmasına rağmen güçlü, cesur ve zeki” olarak tanımladı.
İran ve Gazze politikalarında görüş ayrılıkları
Trump ve Netanyahu uzun süredir yakın müttefikler. İki lider, 2025’te İran’ın nükleer tesislerine düzenlenen ortak ABD-İsrail saldırılarının ardından her zamankinden daha uyumlu görünüyordu. Ancak bu yıl İran’la yaklaşık sekiz ay süren savaş boyunca aralarında görüş ayrılıkları yaşandı.
Trump, savaşın ilk haftalarında İsrail’in İran’daki önemli bir doğal gaz sahasına saldırma kararını eleştirdi. Haziran ayında Netanyahu’yu “deli” olarak nitelendiren Trump, İsrail’in Lübnan’da Hizbullah’a karşı yürüttüğü operasyonların İran’la barış görüşmelerini geciktirmesinden de rahatsızlık duyduğunu söylemişti.
Gazze konusunda da iki lider arasında anlaşmazlık yaşandı. Netanyahu, ağustos ayında Trump’ın durma noktasına gelen ateşkes sürecini ilerletmeye yönelik son planını reddetti. Plan, Hamas silahsızlandırılmadan önce İsrail’in kontrolündeki Gazze topraklarından çekilmesini öngörüyordu.
Trump, özellikle ikinci başkanlık döneminde, diğer ülkelerdeki seçimlerde adaylara destek vererek siyasi sonuçlarda pay sahibi olduğunu göstermeye çalıştı.
ABD Başkanı, beşinci dönem için yarıştığı seçimi kaybeden Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın yanı sıra Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ve Latin Amerika’daki bazı liderlere de destek açıklamıştı.