Cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşen ABD Başkanı Donald Trump, bugün de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Washington’da bir araya gelecek. İkilinin Şubat ayında Beyaz Saray’daki görüşmesi gergin geçmişti.
Ancak Zelenskiy Washington’a bu kez yanında Avrupalı liderlerle gidiyor.
Görüşme öncesindeyse ABD tarafından müzakerelerin şartlarına dair sinyaller geliyor.
Trump, sosyal medya platformu Truth’tan yaptığı açıklamada Ukrayna’nın NATO’ya girmesinin ve Rusya’nın 2014’te ilhak ettiği Kırım’ı geri almasının söz konusu olmadığını belirtti.
Trump’ın açıklamaları, özel temsilci Steve Witkoff’un, “Putin, Ukrayna’ya güvenlik garantileri verilmesini kabul etti” açıklamasının ardından geldi.
Zelenskiy bu haberi “tarihi” olarak niteledi.
Son 24 saatte neler yaşandı?
Avrupalı liderler Pazar günü yaptıkları toplantının ardından birer birer Washington’a gideceklerini açıkladı.
Zelenskiy’e ABD başkentinde eşlik edecek Avrupalı liderler heyetinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen bulunuyor.
Beyaz Saray’daki görüşmeye kimlerin katılacağı henüz net değil.
Bunlar yaşanırken, Trump’ın özel temsilcisi Witkoff CNN’e sürpriz bir açıklama yaparak, Alaska’daki görüşmede Putin’in bazı tavizlerde bulunmayı kabul ettiğini belirtti; Putin’in, barış anlaşmasının bir parçası olarak, ABD ve Avrupa’nın Ukrayna’ya vereceği “güçlü güvenlik garantilerini” kabul edeceğini duyurdu.
Trump da kendi sosyal medya platformu Truth’ta “RUSYA KONUSUNDA BÜYÜK İLERLEME. TAKİPTE KALIN!” paylaşımını yaptı.
Witkoff NATO’nun 5. maddesine atıfta bulunarak, Ukrayna’ya buna benzer bir garanti verilebileceğini belirtti.
NATO’nun 5. maddesi üye ülkelerinden biri ya da daha fazlasına yapılan bir saldırının, tüm ülkelere karşı yapılmış sayılacağını öngörüyor.
Putin Ukrayna’nın NATO’ya katılmasına uzun süredir karşı çıkıyordu.
Witkoff, bu düzenlemenin Ukraynalılar “bunu kabul edebilirse” bir alternatif olabileceğini söyledi.
Zelenskiy de ABD’nin güvenlik garantisi sözünü “tarihi” olarak niteledi, ancak bu garantinin “gerçekten çok pratik; kara, hava ve deniz savunması sağlayan, ve Avrupa’nın da dahil olacağı” bir garanti olması gerektiğini belirtti.
Witkoff, Ukrayna’nın topraklarıyla ilgili konuştu. Özellikle beş bölgeden bahsetti ve buraları “anlaşmanın can alıcı noktaları” olarak tanımladı.
Rusya 2014’te Kırım’ı yasadışı ilhak etmişti; Luhansk, Donetsk, Zaporijya ve Herson bölgeleriyse 2022’de yapılan referandumların ardından ilhak edildi.
Witkoff, “Ruslar bu beş bölgenin tamamı konusunda masada bazı imtiyazlar verdi” dedi.
Donetsk bölgesinin “önemli bir tartışma” konusu olduğunu söyleyen temsilci, bugün yapılacak görüşmeyi işaret ederek “Umarım bu konuda hemen o anda bazı kararlar alabiliriz” dedi.
Trump: NATO’ya girmesi söz konusu değil
Witkoff’un açıklamaları ardından, Zelenskiy ile görüşmesine saatler kala Trump, sosyal medyadan yaptığı paylaşımlarla, Zelenskiy’e sunacağı şartların sinyallerini verdi.
“Zelenskiy, isterse savaşı bitirebilir” diyen Trump, Ukrayna’nın NATO’ya girmesinin söz konusu olamayacağını belirtti.
Trump ayrıca Ukrayna’nın Rusya’nın 2014’te ilhak ettiği Kırım’ı da geri alamayacağını yazdı.
Trump mesajında Rusya’nın Kırım’ı ilhakından eski ABD Başkanı Barack Obama’yı sorumlu tuttu.
ABD’ye Avrupa çıkarması
Çok sayıda Avrupalı liderin son dakika kararıyla Zelenskiy’e ABD’de eşlik edeceğini açıklaması, bunun modern zamanlarda eşine rastlanmayan bir savaş zamanı görüşmesi olacağını ve aslında risklerin de ne kadar yüksek olduğunu gösterdiği şeklinde yorumlanıyor.
Diplomatik kaynaklar Avrupalı liderlerin, Zelenkiy’nin geçen haftaki Trump-Putin görüşmesinden dışlanmasının ardından, Trump’ın Ukrayna liderinin bazı şartlarda anlaşmaya zorlamasından endişe ediyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Trump’ın Zelenskiy’ye kendi şartlarını dayatabileceği iddialarını “aptalca medya hikâyeleri” diyerek eleştirdi.
Zelenskiy’nin 28 Şubat’taki son Beyaz Saray ziyareti gergin geçmişti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Zelenskiy’e “saygısız” diyerek çıkışmıştı.
Ancak bu görüşmeden sonra ABD ile Ukrayna ilişkilerini düzeltmek için Avrupalı yetkililerin kapalı kapılar ardında yoğun mesai harcadığı belirtiliyor.
Ukrayna liderine bu kapsamda, “Trump’ın iletişim tarzıyla örtüşecek şekilde anlaşma yapma eğitimi” de verildiği aktarılıyor.
Ayrıca taraflar 30 Nisan’da, ABD’ye Ukrayna’daki madenlere erişim hakkı veren bir maden anlaşması da imzaladı.
Trump-Putin zirvesinde ne olmuştu?
Trump 15 Ağustos Cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le Alaska’da bir araya geldi ancak merakla beklenen zirve ateşkesten bahsedilmeden sona erdi.
Yaklaşık üç saat süren görüşmenin ardından liderler, basın mensuplarına yaptıkları ortak açıklamada soru almadı.
Her iki lider de aralarındaki ilişkileri övdü, ancak Trump “O noktaya gelemedik” dedi. Bu da liderler arasında bir anlaşma sağlanamadığı şeklinde yorumlandı.
Ancak Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, Pazar günü sürpriz bir açıklama yaparak, Alaska’daki görüşmede Putin’in bazı tavizlerde bulunmayı kabul ettiğini belirtti.
Son bir aydaki diplomasi trafiği:
Ağustos’un ikinci haftası, Trump ve Putin’in yüz yüze görüşme yapacağı duyuruldu ve diplomatlar harekete geçti.
Görüşme bir anlaşmayla sonuçlanmasa da, uluslararası alanda bir dizi görüşmeye yol açtı.
Peki neler yaşandı:
6 Ağustos: Trump’ın Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff, Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü.
8 Ağustos: Trump, Putin ile yapacağı merakla beklenen görüşmeyi duyurdu ve bu görüşme daha sonra Kremlin tarafından onaylandı.
11 Ağustos: Avrupa Birliği dışişleri bakanları, herhangi bir anlaşmaya varılmadan önce koşulsuz ateşkes çağrısında bulundu.
11 Ağustos: ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, savaşı sona erdirmek için Rusya ile Ukrayna arasında “toprak takası” yapılabileceğini söyledi.
13 Ağustos: Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy Berlin’e gitti. Avrupalı liderler ve NATO üyeleri, Trump ve JD Vance’in de yarıda katıldığı bir telefon görüşmesi düzenledi.
13 Ağustos: Trump, Putin ve Zelenskiy arasında bir görüşme ihtimali olduğunu söyledi.
14 Ağustos: Zelenskiy, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Londra’da görüştü. Basın toplantısı yapılmadı.
15 Ağustos: Alaska’daki Trump-Putin görüşmesi bir anlaşmayla sonuçlanmadı, ancak her iki taraf da ayrıntı vermeden bazı ilerlemeler kaydedildiğini söylüyor.
17 Ağustos: Avrupalı liderler online bir toplantı düzenliyor.
18 Ağustos: Zelenskiy, Şubat ayında Beyaz Saray’daki görüşmeden bu yana Trump ile ilk kez Washington DC’de buluşacak.
Kaynak: BBC Türkçe