Hürmüz Boğazı: İran’dan ABD’ye ‘daha yeni başladık’ mesajı

ABD: ‘Özgürlük Projesi geçici’

ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ticari gemileri donanma eşliğinde çıkarma planına İran’ın tepkisi sürüyor.

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’ye “kötü niyetli aktörler tarafından yeniden bataklığa sürüklenmekten sakınması” uyarısını yaptı.

Arakçi Hürmüz’deki duruma işaret etti ve “Pakistan’ın nazik çabasıyla görüşmeler ilerleme kaydederken, ABD kötü niyetli aktörler tarafından yeniden bataklığa sürüklenmekten sakınmalı. BAE de öyle yapmalı. Özgürlük Projesi, Çözümsüzlük Projesidir” ifadelerini kullandı.

Trump 4 Mayıs’ta Özgürlük Projesi’ni hayata geçireceklerini duyurmuştu.

Özgürlük Projesi ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan ticari gemileri, donanma korumasında bölgeden çıkarmaya yönelik askeri planının adı.

Pentagon’da konuşan Savunma Bakanı Hegseth, Özgürlük Projesi’nin “geçici” olduğunu ve amacının, “İran’ın saldırganlığına karşı masum ticari deniz taşımacılığını korumak” olduğunu söyledi.

Hegseth, iki ABD bayraklı geminin boğazdan geçtiğini ve bunun da “geçiş hattının açık olduğunu” gösterdiğini, İranlıları da “utandırdığını” savundu.

Taşımacılık devi Maersk ABD bayraklı ticari gemilerinden birinin ABD ordusunun eşliğinde boğazdan çıktığını teyit etti.

İran yönetimiyse, ABD savaş gemisinin hedef alındığını ve bir Birleşik Arap Emirlikleri tankerini vurduğunu duyurdu. BAE topraklarındaki en büyük petrol tesisinin İran tarafından vurulduğunu da açıkladı.

Bu gelişmeyi Donald Trump’ın yedi İran “sürat teknesini vurulduğu” açıklaması izledi. İran bunu yalanladı.

İki ülke arasında arabuluculuk yapan Pakistan yönetimi ateşkesin korunması çağrısı yaptı.

Boğaz’da son durum

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Özgürlük Projesi’ni hayata geçirmek için “güdümlü füze destroyerleri, 100’den fazla kara ve deniz üssü uçağı, çok kapsamlı insansız hava araçları ve 15.000 askerin” sahada olduğunu açıkladı.

CENTCOM komutanı Amiral Brad Cooper, 87 ülkeye ait gemilerin Körfez’de mahsur kaldığını aktardı.

Cooper, boğazda çift yönlü bir güzergah açılacağını söyledi. Ancak bunun nasıl yapılacağını belirtmedi. Bunu yapabilmenin gemilere eşlik etmekten “çok daha geniş bir savunma paketi” içereceğini ifade etti.

ABD operasyonunun başladığının açıklanmasından saatler sonra 4 Mayıs’ta, İran ordusu “Amerikan ve Siyonist düşman destroyerlerine” ateş açtığını duyurdu.

CENTCOM, İran’ın savaş gemilerinden birinin iki füzeyle vurulduğu iddiasını hızla yalanladı.

CENTCOM’a göre, İran hem ABD savaş gemilerine hem de ABD bayraklı ticari gemilere seyir füzeleri ateşledi. Ticari gemilere karşı ise insansız hava araçları ve küçük teknelerle saldırı yapıldı.

Birleşmiş Milletler’e bağlı bir kuruluş olan Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne göre, İran’la savaşın başlamasından bu yana Basra Körfezi’nde tahminen 20.000 denizci ve 2.000 gemi mahsur durumda kaldı.

Azalan erzak ve fiziksel şartların, denizcilerin ruh sağlığı üzerindeki etkileri konusunda endişeler giderek artıyor.

2018 ve 2021 yılları arasında hem bir önceki başkan Joe Biden hem de Trump’a danışmanlık yapmış bir isim olan Ortadoğu uzmanı Grant Rumley, boğazdaki tüm gemiler için geçiş sağlamanın “çok, çok zor” olacağına işaret etti.

“Genel kanı, çatışmanın başlayıp başlamayacağı değil, ne zaman yeniden başlayacağı olduğu yönünde” dedi.

Boğaz eksenli gelişmelerin ardından petrol fiyatları sert biçimde yükseldi.

Brent petrol fiyatı, haberin ardından dakikalar içinde varil başına 4 doların üzerinde artarak 114 dolara ulaştı. Bu seviye, gün açılışına göre yüzde 5’in üzerinde artış anlamına geliyor.

İran, Şubat ayında savaşın başlamasından bu yana boğazdan geçen trafiği ciddi şekilde kısıtladı.

ABD ise İran limanlarına abluka uyguluyor.