ABD’de Yüksek Mahkemesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın bağımsız federal kurumların yöneticilerini görevden alma yetkisini önemli ölçüde genişleten iki kritik karara imza attı. Mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, başkanın bağımsız düzenleyici kurumların üst düzey yöneticilerini görevden alabileceğine hükmederken, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bağımsız statüsünün korunacağını açıkça belirtti.
Karar, Kongre’nin onlarca yıldır bağımsız kurum yöneticilerine sağladığı görev güvencesini büyük ölçüde ortadan kaldırırken, başkanın yürütme organı üzerindeki denetimini de önemli ölçüde artırmış oldu.
FTC üyesi görevden alınabilecek
Kararlardan ilki, Trump’ın gündemine karşı çıkan ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun (FTC) Demokrat üyesi Rebecca Kelly Slaughter’ın görevden alınmasına ilişkindi.
Yüksek Mahkeme, Slaughter’ın görevden alınabileceğine hükmederken, bu kararın Fed için emsal oluşturmayacağını özellikle vurguladı.
Fed için ayrı değerlendirme
İkinci davada ise Trump yönetimi, Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook’u ipotek (mortgage) dolandırıcılığı iddiaları nedeniyle görevden almak istemişti.
Mahkeme, Cook’a yöneltilen iddialara karşı kendisini savunma fırsatı verilmediğine karar vererek görevden alma girişimini durdurdu.
Kararda ayrıca Fed’in ABD ekonomisinde “benzersiz rolü” olduğunu belirterek, merkez bankasının siyasi bağımsızlığının korunması gerektiği ifade edildi.
Trump: Tarihi bir karar
Trump, kararın ardından yaptığı sosyal medya paylaşımında kararı “başkanlık yetkileri açısından Yüksek Mahkeme’nin verdiği en önemli kararlardan biri” olarak nitelendirdi.
Trump ayrıca, Lisa Cook’u görevden alma girişiminden vazgeçmeyeceğini belirterek, mahkemenin bu dosyada yalnızca usule ilişkin değerlendirme yaptığını savundu.
Muhalefetten sert tepki
Karara muhalefet şerhi yazan Yargıç Sonia Sotomayor ise çoğunluğun “başkanlık yetkilerine ilişkin aşırı geniş bir yorum benimsediğini” belirtti.
Sotomayor, kararın yaklaşık 90 yıldır uygulanan anayasal dengeyi bozduğunu savunarak, “Bu karar yalnızca kaosa yol açacak” dedi.