İngiltere’de yerel seçimlerden cuma günü gelen kısmi sonuçlar, Başbakan Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi’nin ciddi oy kaybı yaşadığını, Nigel Farage’ın liderliğini yaptığı aşırı sağcı Reform UK partisinin ise önemli kazanımlar elde ettiğini gösterdi.
Seçimler, görevde iki yılı bile doldurmadan popülaritesi sert düşüş yaşayan Starmer için gayriresmî bir güven oylaması olarak değerlendiriliyor.
Nigel Farage liderliğindeki Reform UK, İngiltere’nin kuzeyinde bir zamanlar İşçi Partisi’nin güçlü olduğu işçi sınıfı bölgelerinde yüzlerce yerel meclis koltuğu kazandı.
Londra gibi İşçi Partisi’nin kaleleri de dahil olmak üzere yerel meclislerin çoğundan sonuçlar geldikçe tablo cuma günü boyunca değişecek. Tüm sandalyelerin kapışıldığı İskoçya ve Galler’deki devredilmiş parlamentolar için yapılan yarışmalarda da oylar sayılacak.
Farage sonuçların “Britanya siyasetinde tarihi bir değişime” işaret ettiğini söyledi.
İşçi Partisi’nin hezimete uğraması, huzursuz parti milletvekillerinin Temmuz 2024’te kendilerini iktidara taşıyan lideri görevden alma hamlelerini tetikleyebilir.
Starmer şimdilik hayatta kalsa bile, pek çok analist onun partiyi 2029’a kadar yapılması gereken bir sonraki ulusal seçime götüreceğinden şüphe duyuyor.
Başbakan Yardımcısı David Lammy, “uçuş sırasında pilotu değiştirmezsiniz” diyerek partiyi başbakanı devirmemeleri konusunda uyardı.
Yeşil Parti de oy oranını arttırmayı ve şehir merkezlerinde ve üniversite kasabalarında yüzlerce belediye meclisi koltuğu kazanmayı umuyordu. Sonuçlar, İşçi Partisi ve Muhafazakarların onlarca yıllık hâkimiyetinin ardından İngiliz siyasetindeki parçalanmayı yansıtıyor.
Muhafazakar Parti’nin de zemin kaybetmesi ve merkezci Liberal Demokratların bazı kazanımlar elde etmesi bekleniyor.
Düzen ve göçmen karşıtı bir mesajla yola çıkan Reform UK, İskoçya ve Galler’de de atılım yapmayı hedeflese de bağımsızlık yanlısı milliyetçiler İskoç Ulusal Partisi ve Plaid Cymru’nun Edinburgh ve Cardiff’te hükümet kurma ihtimali daha yüksek.
Strathclyde Üniversitesi’nde siyaset profesörü olan John Curtice, İngiltere’nin “hiçbir partinin çok büyük olmadığı” yeni bir siyasi döneme girdiğini söyledi.
BBC’ye konuşan Curtice, “Reform bile muhtemelen oyların yüzde 30’una ulaşamadı, dolayısıyla bu sonuçlar İngiliz siyasetindeki parçalanmanın altını çiziyor,” dedi.
Starmer’ın popülaritesi, refah reformu gibi politikalarda tekrarlanan yanlış adımlar ve U dönüşleri sonrasında düştü.
Hükümeti, Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatını durduran İran savaşı nedeniyle daha da zorlaşan vaat edilen ekonomik büyümeyi sağlamak, bozulan kamu hizmetlerini onarmak ve hayat pahalılığını hafifletmek için mücadele etti.
Başbakan, Jeffrey Epstein’ın skandallarla lekelenmiş arkadaşı Peter Mandelson’ı İngiltere’nin ABD Büyükelçisi olarak atama kararıyla daha da büyük bir yara aldı.
Kötü seçim sonuçları, Sağlık Bakanı Wes Streeting, eski Başbakan Yardımcısı Angela Rayner ya da Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham gibi yüksek profilli bir rakibin meydan okumasını tetikleyebilir.
Alternatif olarak Starmer, düzenli bir liderlik yarışının ardından partiden ayrılması için bir takvim belirlemesi yönünde baskı görebilir.
Hartlepool’u Parlamento’da temsil eden İşçi Partisi milletvekili Jonathan Brash, “Keir Starmer’ın bu sonuçlardan kurtulması gerektiğini düşünmüyorum,” dedi. “Daha cesur olmalı ve daha ileri gitmeliyiz. Açıkçası, bunu başarmak için yeni bir liderliğe ihtiyacımız var.”