Han Ayvaz Adıgüzel
hanayvazadiguzel@gmail.com
Biliyor musunuz, İslam’ın evrensel andı nedir? Bilgiye götürmek! Müslümanlardaki bilgi azlığı onları cemaate çekti. Hatta o kişi şeyhinin izni olmadan gerdeğe bile giremez. Bu söz espri değil gerçektir. Şimdi Kur’an’a havas gözüyle bakalım:
Kur’an için akıl bir aksesuardır. Halkın dilinde şöyle bir söz var: “Allah ol dediği zaman hemen olur!” Bazıları da bunun orijinini söyler: “Kün fe kün!”(Bakara/117) Ne demek yani bu? Bu konunun boyutu köylü mantığının dışındadır.
Her işleyişin bir referansı var, her referansın da minimum ve maksimum programı var. Allah’ın referansı ol emridir. Ol emri minimumdan başlar maksimuma kadar yayılır. Şöyle bir formül vereyim: “Allah minimum programla maksimum mesaj iletir.” Dua ve isteklerini işte buna göre yap.
Kur’an’da salt mantık değil matematik mantığı var. Yani matematiğin “lojik” yapı! Bu lojik yapı dikeydir, her çağa göre kristalize olur, yatay değildir. Matematik-lojik mantık her çağın rafine mantığıdır.
O halde şunu demek lazım gelir: Bu çağın lojik mantığı budur ama ileri çağlarda bu değişecektir veya değişebilir. Kur’an’ın kodu değişmez ama ona bizim yaklaşımımız değişir.
II
İlmin gayesi ilk başta anlamak ve kavramaktır. Acaba anlamak-kavramak ne manaya gelir, biz bunu anlayabiliyor muyuz? Sanmıyorum; çünkü bizde süje disiplini yoktur. Suşede disiplin yoksa senin objektif bakışın olmaz.
Bilginin üretimi ve onun aktarımı! Eğer aktarımda yetkin değilsen süjen zayıftır, bu demektir ki anlamamışsın. Kavrayıp anlamanın özel yanı, kişinin kendi kendisinin hocası olma meselesidir. Bu da okumada tedebbürü yakalama ile olur.
Mesela: Ahlak bir objedir. Yaygın bir örnek vermek istiyorum: “Ülkücü ahlak veya devrimci ahlak veya iyi bildiğin bir konuyu!” Şimdi ne demek yani bu? Sen bu konuyu spontane olarak, fesih cümlelerle an az yarım saat veya çeyrek saat sunabilir misin? Tekrar yapmadan, kem-küm etmeden..
Sen bunu yapamıyorsan demek ki sende bir süje disiplini yok. O halde sen kavrama ve anlama meselesini anlayamamışsın.
Anlama ve kavramada ki inceliği görmek lazım. Anlama kolay kavrama zordur. İşte sancı buradadır. Her insan anladığını kavrayamıyor.
Anlayan unutur kavrayan fikir üretir.
Şunu da diyeyim: Eğer inancınızın ve bilginizin bir enformasyon değeri yoksa o bir yüktür. Enformasyon neyi barındırır: Kalite muhteva ve semantik değerler!
İnsanları tanıma tekniği hakkında şöyle bir rapor düzenlenebilir:
“Taşıdığı enformasyon değerler sıfırdır!”
Yazılan bir yazı alışılmış-nakilci bir yazı olursa bunun enformasyon değeri sıfırdır. O halde bir yazı nonkonvansiyonel olmalı, yani sıra dışı.
Peki enformasyonal değeri yüksek olan bir eserde neler olmalı? Moralim iyi olursa bunu yazarım, o da sevgiliye bağlıdır.