Türk tarihçiliğinin önde gelen isimlerinden Prof. Dr. İlber Ortaylı yaşamını yitirdi. Sağlık sorunları sebebiyle bir süredir yoğun bakımda tedavi gören 78 yaşındaki Ortaylı’nın, durumunun ağırlaşması üzerine dün entübe edildi. Ortaylı bugün hayatını kaybetti.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sosyal medya hesabından Ortaylı’nın vefatıyla ilgili “Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dâhisini yitirdi. Ülkemizin yetiştirdiği en müstesna değerlerden, kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Hocamıza Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine ve aziz milletimize başsağlığı diliyorum. Mekânı cennet, makamı âli olsun. Başımız sağ olsun” açıklamasını yaptı.
İlber Ortaylı kimdir?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 tarihinde Avusturya’nın Bregenz şehrinde Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti.
Kafkasyalı Karaçay asıllı annesi Şefika Ortaylı, Kırım’ın önde gelen asilzade ailelerinden Karaşay ve Şirinski ailesine mensuptu. Stalingrad’da Rus Dili ve Edebiyatı eğitimi alan Şefika Ortaylı, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünde yıllarca öğretim üyeliği yaptı.
Babası Kemal Ortaylı ise Kırım doğumlu bir uçak mühendisi olup Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserleri Türkçeye çevirdi.
Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu bir ev ortamında büyüdü. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi bulunmaktadır.
Eğitim hayatı ve akademik başlangıç
İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamlayan Ortaylı, 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu.
1970 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümünü bitirdi. Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli ve Mübeccel Kıray gibi önemli akademisyenlerin öğrencisi oldu.
Aynı dönemde sınıf arkadaşları arasında Zafer Toprak, Mehmet Ali Kılıçbay ve Ümit Arslan da yer aldı.
Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri üzerine eğitim aldı. Yüksek lisans çalışmalarını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile gerçekleştirdi.
Akademik kariyeri ve çalışmaları
“Tanzimat sonrası mahallî idareler” başlıklı tezi ile 1974 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde doktor unvanını aldı.
“Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla 1979 yılında aynı fakültede doçent oldu.
1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus’ta dersler, seminerler ve konferanslar verdi.
1989 yılında Türkiye’ye dönerek profesör oldu ve 1989–2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde idare tarihi anabilim dalı başkanlığı görevini yürüttü.
2002 yılında Galatasaray Üniversitesi’ne geçen Ortaylı, iki yıl sonra Bilkent Üniversitesinde konuk öğretim üyesi olarak görev yaptı.
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Türk Hukuk Tarihi dersleri verdi. Aynı zamanda Galatasaray Üniversitesi senatosu üyeleri arasında yer aldı.
Bir dönem İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Hukuk Tarihi Anabilim Dalı üyesi olarak da görev yaptı.
Topkapı Sarayı Müdürlüğü ve kültürel görevleri
2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü olarak göreve başlayan Ortaylı, bu görevini yedi yıl sürdürdü.
2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevini Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun’a devretti.
Ortaylı ayrıca Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi, Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesi olarak akademik çalışmalarını sürdürdü.
2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olarak görev yaptı.
Ortaylı, dünya genelinde birçok sempozyum ve akademik etkinliğe katıldı. İzmir Kitap Fuarı’nda düzenlenen etkinliklerde yer aldı ve Dolmabahçe Sarayı’nda gerçekleştirilen “Vefatının 150’nci yılında I. Abdülmecit ve dönemi” başlıklı uluslararası sempozyumun açılış ve kapanış oturumlarına katıldı.
Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin iş birliğiyle verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü’nün 2004 yılı jüri üyeleri arasında yer aldı.
Birçok dil bilen akademisyen
Prof. Dr. İlber Ortaylı ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve Farsça biliyordu. Ayrıca iyi seviyede Latince bilgisine sahipti.
Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını dile getiren Ortaylı, biyografisi hakkında internette yer alan bazı yanlış bilgilerden rahatsız olduğunu belirtmişti. Orta seviyede Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça bildiği yönündeki iddiaları ise yalanlamıştı.
