Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesini ’51’inci eyalet’ yapmaya yönelik tekrarlanan açıklamalarının ardından, olası bir ABD askerî müdahalesini değerlendirdiklerini söyledi.
Carney, çarşamba günü yayımlanan New York Times röportajında bu ihtimali ‘aşırı uç risk’ olarak tanımladı. Bunun temel senaryo olmadığını vurgulayan Carney, düşük olasılıklı ancak ağır sonuçlar doğurabilecek risklere hazırlık yapmamanın sorumsuzluk olacağını belirtti.
Carney: Bu yalnızca risk yönetimi
Başbakan Carney, Kanada hükümetinin muhtemel bir ABD müdahalesini ne şekilde değerlendirdiğine ilişkin ayrıntı vermedi.
Bu nedenle söz konusu çalışmanın kapsamlı bir askerî savunma planı mı, istihbarat değerlendirmesi mi yoksa daha geniş bir ulusal güvenlik analizi mi olduğu açıklık kazanmadı.
Carney’nin sözleri, Kanada’nın ABD saldırısını yakın veya muhtemel gördüğü anlamına gelmiyor. Başbakan, askerî müdahale ihtimalini açıkça hükümetin ‘temel senaryosu olmayan’, çok düşük olasılıklı bir risk olarak tanımladı.
Trump askeri güç ihtimalini reddetmişti
Donald Trump, Kanada’nın ABD’ye katılarak ülkenin 51’inci eyaleti olması gerektiğini birçok kez dile getirmişti. Ancak Ocak 2025’te Kanada’yı ilhak etmek amacıyla askerî güç kullanma ihtimalini reddetmiş, bunun yerine “ekonomik güç” ifadesini kullanmıştı.
Carney’nin açıklaması da Washington yönetiminin Kanada’ya yönelik aktif bir askerî hazırlığı bulunduğuna ilişkin herhangi bir kanıta dayanmıyor. Değerlendirme, Trump’ın egemenlik tartışması yaratan söylemlerinden sonra oluşturulan düşük olasılıklı bir risk senaryosu niteliği taşıyor.
Kanada ile ABD arasındaki ilişkiler, iki ülkenin ticaret görüşmelerinin sonuçsuz kalması ve karşılıklı gümrük vergilerinin yürürlüğe girmesiyle son aylarda gerilmişti.
Kanada Savunma Bakanı’ndan açıklama
Kanada Savunma Bakanı David McGuinty, dünya genelindeki orduların çeşitli tehdit senaryolarını düzenli olarak analiz ettiğini söyledi.
Carney’nin sözünü ettiği ihtimalin “uç risk” kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten McGuinty, savunma ve acil durum planlamasının ayrıntılarını açıklamadı.
Kanada Ulusal Savunma Bakanlığı, farklı kriz ve çatışma ihtimallerine karşı uzun süredir acil durum planları hazırlıyor. Bu tür çalışmaların varlığı, değerlendirilen senaryonun beklendiği veya yakın olduğu anlamına gelmiyor.
ABD’li komutan ihtimali “saçma” buldu
ABD Hint-Pasifik Kuvvetleri Komutanı Oramiral Samuel Paparo, daha önce katıldığı ortak bir askerî konferansta ABD’nin Kanada’ya saldırması hâlinde nasıl hareket edeceğine ilişkin bir soruyla karşılaştı.
Paparo, böyle bir senaryoyu “tamamen saçma” bulduğunu söyledi ve Kanada’nın ABD’nin yakın müttefiki olduğuna işaret etti. Bununla birlikte başkomutanın emirlerine uyacağını da ifade etti.
Bu açıklama, iki ülkenin silahlı kuvvetleri arasındaki mevcut askerî iş birliğiyle de örtüşüyor. Kanada ve ABD, Kuzey Amerika Hava Savunma Komutanlığı (NORAD) bünyesinde ortak savunma faaliyetlerini sürdürüyor.
Planların güncellendiği iddiası
Kanada Savunma Bakanlığında planlama biriminin eski yöneticilerinden emekli Korgeneral Andrew Leslie, acil durum planlarının değişen dünya koşullarına göre düzenli biçimde güncellenmesinin olağan olduğunu söyledi.
Leslie, planların Trump’ın yeniden başkan seçilmesinin ardından gözden geçirilmiş olabileceğini belirtti. Ancak Kanada hükümeti, ABD’ye karşı hazırlanmış belirli bir askerî planın varlığını veya içeriğini kamuoyuna açıklamadı.
Yeni Demokrat Parti Milletvekili Gord Johns ise Trump’ın Kanada’yı “51’inci eyalet”, Carney’yi de “vali” olarak nitelendiren söylemlerinin Kanadalılar arasında kaygı oluşturduğunu ifade etti.
Uzmanlar ihtimali düşük görüyor
Uzmanların büyük bölümü, iki ülke arasındaki derin ekonomik ve askeri bağlar nedeniyle geleneksel bir ABD işgalini son derece düşük olasılıklı görüyor.
New Haven Üniversitesinden Doçent Matthew Schmidt, Carney’nin düşük olasılıklı riski değerlendirmesini sorumlu devlet yönetiminin bir parçası olarak yorumladı. Schmidt, açıklamanın Trump’ın sözlerinin Kanada’daki etkisine dikkat çeken siyasi bir mesaj niteliği de taşıyabileceğini belirtti.
