Ekim vadeli Brent ham petrolünün varil fiyatı yüzde 5,16 düşerek varil başına 83,39 dolara gerilerken, ABD ham petrolü ya da WTI için Eylül vadeli kontratlar yaklaşık yüzde 6 gerileyerek varil başına 79,66 dolara indi.
Ham petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la yeni görüşmelerin gün içinde başlayacağını söylemesiyle, olası arz kesintilerine ilişkin endişelerin hafiflemesi sonrası düştü. Fiyatlar üzerinde ilave aşağı yönlü baskı ise, Suudi Arabistan, Rusya ve OPEC+’ın beş diğer kilit üyesinin, Orta Doğu’daki çatışmanın neden olduğu aksaklıklar arka planında, pazar günü çevrim içi yapılan toplantıda Eylül’den itibaren günlük üretimi 188 bin varil artırma konusunda anlaşmalarının ardından geldi.
Ortak açıklamada, “Katılımcı yedi ülke günde 188 bin varillik üretim ayarlaması yapmaya karar verdi,” denildi.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubu ülkeleri tarafından kararlaştırılan bu artış, analistler tarafından büyük ölçüde bekleniyordu.
Rystad Energy analisti Jorge Leon, “OPEC+ gönüllü kesintilerini tamamen geri aldı. Bundan sonraki sınama, ihracat akışları normale dönerken ortaya çıkabilecek fazlayı yönetmek olacak,” dedi.
Ancak Leon, kararın “kısa vadede pek bir şeyi değiştirmediğini, çünkü Hürmüz Boğazı’ndaki geçişler hâlâ kısıtlı. Asıl piyasa etkisi, normal ihracat akışları yeniden başladığında ortaya çıkacak” uyarısında bulundu.
Körfez ülkeleri, Orta Doğu’daki savaş sırasında İran’ın Hürmüz Boğazı’nda yol açtığı neredeyse felç durum nedeniyle ihracatlarını artırmakta zorlanıyor; Haziran ayında ABD ile İran arasında bir mutabakat zaptı imzalanmasının ardından deniz trafiğinde kısa bir canlanma yaşanmış olsa da.
UBS analisti Giovanni Staunovo, birçok OPEC+ üyesinin “üretim kapasitesindeki düşüş” nedeniyle resmi hedeflerinin öngördüğü kadar petrol pompalayamadığını, bu yüzden hedefleri artırmanın anlamının giderek azaldığını söyledi.
İleride ara verileceği öngörülüyor
OPEC+ üyesi Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman’ın üzerinde anlaştığı Eylül artışı, örgütün devreye aldığı üç üretim kesintisi paketinden ikincisinin geri alınmasını tamamlıyor.
Rystad Energy’den Leon, “Normalleşme sürecini tamamlayan OPEC+’ın arzda yeni değişikliklere aceleyle gitmesi için çok az gerekçe var. Temel senaryomuz, grubun 2027 kota müzakerelerine hazırlanırken dördüncü çeyrekte ara vermesi” diye konuştu.
“Şimdilik jeopolitiğin arz artışının gerçek boyutunu perdelediğini, bunun ancak ihracat akışları normale döndüğünde çok daha net görüleceğini” de sözlerine ekledi.
Grubun fiilen ne zaman daha fazla petrol üretebileceği ise hâlâ belirsiz. Irak gibi bazı üye ülkeler, üretimi kayda değer ölçüde artırmak istediklerini dile getiriyor.
Rusya ise petrol altyapısını hedef alan ve üretimi baskılayan tekrarlanan Ukrayna insansız hava aracı saldırılarıyla karşı karşıya; ülkenin üretimi şu anda günde yaklaşık dokuz milyon varil seviyesinde, yani günde 9,8 milyon varillik hedefin altında.
DNB Carnegie analistlerine göre OPEC+, Eylül artışının ardından gelecek yıldan itibaren “yeni üretim kotaları üzerine muhtemelen zorlu müzakerelerle” karşı karşıya kalacak.
2022’nin sonları ile 2023 arasında OPEC+, petrol fiyatlarının gerilemesinden endişe ederek, üretimi üç ayrı turda kısmayı kabul etti ve toplam arzı günde yaklaşık altı milyon varil düşürdü.
Ancak Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri – BAE’nin 1 Mayıs’ta gruptan ayrılmasından önce – 2025’ten itibaren üretimi kademeli olarak artırma stratejisine geçerek çizgiyi değiştirdi.
Leon, “Şu an için birlik açısından bir risk görmüyorum” derken, BAE’nin Mayıs ayında gruptan ayrılmasının bu alandaki bir zafiyeti de gözler önüne serdiğine dikkat çekti.
