İnsanın Anlam Arayışı…

Viktor Emil Frankl

İlk Not: Bu yazı Azerbaycanlı Gazeteci Natık Cavadlı’nın Facebook sayfasından alınmış ve Azerbaycan Türkçesinden çevrilmiştir. Yazı, Viktor Emil Fankl’ın “İnsanın Anlam Arayışı” adlı eserinden bir pasajdır.

Bir keresinde arkadaşıma toplama kampında başıma gelenleri anlattım: kendisi kampta değildi, Stalingrad’da savaştı. Kendini benimle kıyasladığında utanıyordu. Gerçekten de savaştaki bir adamla esir kampındaki bir adamın duyguları tamamen farklıdır. Savaşta hiçlik ve ölümle karşı karşıyadır ve biz kampta yaşayan ölüler olarak kabul edilen bir hiçiz. Hiçbir değerimiz yoktu. Yaşamımız ve ölümümüz hiçbir şeydi. Ölümümüz görkemli değildi, hayal edilmesi imkansızdı. Küçük bir hiçliğin büyük bir hiçliğe dönüşmesiydi. Bu ölümü umursamadılar. Bunu uzun zaman önce “deneyimledik”!

Kampta ölürsem ne olur? Sabah soğuktan korunmak için başını ceketinin içine sokan bir adam, yanındaki kişiye usulca şöyle diyordu: “Frankl dün öldü.” Diğeri bir şeyler mırıldanıyordu. Hiç kimsenin acısı bir başkasının acısıyla kıyaslanamaz çünkü bu yalnızca belirli bir kişiye ait bir duygudur, onun acısıdır. Bu acının gücü, ait olduğu kişinin özelliklerine bağlıdır. Acılar da tıpkı insanlar gibi benzersiz ve bireyseldir.

Bu nedenle acıların büyüklüğünü veya küçüklüğünü konuşmak anlamsızdır. Ancak acı çekmenin anlamı ile anlamsızlığı arasında bir fark olabilir. Ancak sanırım önceki derslerden çıkan sonucu kaçırıyorsunuz; fark tamamen kişinin bireyselliğine bağlıdır: çektiği acıların anlamlı mı yoksa anlamsız mı olduğunu yalnızca kişinin kendisi belirler. Peki “biz de çektik”, “hiçbir şey bilmiyoruz” diyenlerin çektiği acılar hakkında ne söylenebilir? Görünüşte hiçbir şey bilmediğini iddia etmek, bana göre, acı çekme gerçeğini anlamsız kılıyor. Nedeni ne? Çünkü bu, durumun etik açıdan yanlış anlaşılmasından kaynaklanmaktadır. Bahsettiğimiz yanlış anlaşılmanın nedeni, günün siyasi meselelerini tartışma arzum değil, gündelik hayatın metafiziğine gündelik hayatın etiğini eklemenin önemidir.