Tarihe Not Düşenler: Hamşioğulları

Mehmet Özçelik (Bejanidze)
Bir Zamanlar Kars’ta

Benim de büyük halamın oğulları olan ve bugün Gürcistan sınırları içerisinde yer alan Acara bölgesinin ve Batum şehrinin idaresini elinde tutan, Osmanlı’dan ve Rusya’dan paşa rütbeleri alan Hamşioğulları’nın kısa öyküsünü size takdim ederken aynı zamanda onların yaşam öykülerini anlatan bir kitabın da takdimini arz edeceğim…

Ali Fuat Tolga‘nın kaleme aldığı “Prenses Sonya’nın Öyküsü” isimli kitap, Osmanlı İmparatorluğu, Gürcistan ve Çarlık Rusya’sının bir dönemine damga vuran Hamşioğulları’nı anlatıyor.

Kısa bir tanıtım yaparsak:

Danimarka kralı IX. Christian’ın yeğeni, Rus çariçesi Maria Fyodorovna’nın da kuzeni olan Prenses Nina Dagmar; Osmanlı Devleti’nin Ahıska-Çıldır Beylerbeyi Hamşioğlu Şerif Paşa ile 1886 yılında evlenir. Bir yıl sonra evlilikleri meyvesini verir ve Nina bir kız çocuğu dünyaya getirir. Şerif Paşa kızına “Münire” adını koyar. Nina da ölen kız kardeşinin anısına, “Sonya” adını vermek ister. Şerif Paşa bu isteği makul karşılar. Artık bebeğin iki adı olmuştur: Sonya ve Münire. Mutlulukları, Sonya’nın aileye katılmasıyla daha da pekişir… Her şey böylesine güzel ve yolunda giderken…

Bir müddet sonra büyü bozulur… Mutluluk biter… Sonya’nın öyküsünü, kitabı elinizden bırakamadan, zevkle ve heyecan içinde okuyacaksınız…

Tam adı Mehmet Şerif’tir. 1829 senesinde Acara’da doğdu. Acaralı (Hamşioğlu) Selim Paşa’nın torunu, Ahmet Paşa’nın oğludur. Annesi Bejanidze ailesinden Dudu Hanım’dır.

Babasının 1836 senesinde vefat etmesinden sonra annesi tarafından eğitim amacıyla İstanbul’a getirildi. Eğitimini tamamladıktan sonra subay olarak memleketine döndü. Yukarı Acara sancağının yöneticiliğine getirildi. Uzun yıllar yöneticilik yaptı. Batum ve havalisinin Rusya’ya bırakılmasından sonra Petersburg’a gitti ve iki oğlunu askeri okula yazdırdı. 1892 senesinde vefat etti. Oğullarından Temur ve Cemal Bey’ler paşalık rütbesi almıştır.

Şunu da bir haşiye olarak düşelim: Hamşioğlu Temur Paşa ve emrindekiler, Enver Paşa’nın emriyle amcası Halil Paşa tarafından kurulan Kafkas Türk İslâm Ordusu‘nun komutanı Nuri Paşa’nın Bakü’ye kadar uzanan Şark seferinde  de koruma görevi üstlenmişler ve Ermenilerle Ruslar’dan gelecek muhtemel suikastları önlemişlerdir.