Srebrenitsa Katliamı: 31 yıl önce bugün ne oldu?

Bundan 31 yıl önce Sırp askerleri BM koruması altındaki Srebrenitsa’ya girerek 8 bin Müslümanı katletti. Geçen onca yıla rağmen adalet beklentisi henüz karşılanmış değil.

Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra tanıklık ettiği en büyük katliam olan Srebrenitsa’nın üzerinden 31 yıl geçti.

Temmuz 1995’teki vahşetin ardından hâlâ tüm kurbanların kimliği saptanabilmiş değil, geride kalanlar adaletin yerini bulduğunu düşünmüyor.

Srebrenitsa’da ne oldu?

Yugoslavya’nın dağılmasıyla tetiklenen Bosna Savaşı’nın (1992-1995) sonlarına doğru Sırp güçleri, Birleşmiş Milletler (BM) koruması altındaki Srebrenitsa kasabasına girdi.

Savaş sırasında çevre bölgelerden kaçan binlerce Boşnak’ın sığınmasıyla Srebrenitsa’da nüfus yaklaşık 40 bine ulaşmıştı.

Sırp askerleri kadınlar ve kız çocuklarının otobüslerle bölgeden taşınmasına izin verdi ancak erkekler ve oğlan çocuklarının ayrılması yasaklandı.

İlerleyen günlerde ormanda saklanarak hayatta kalmaya çalışan binlerce insanın öldürüldüğü bir katliam süreci başladı.

Yaklaşık bir haftada 8 binden fazla Müslüman yetişkin erkek ve çocuğun öldürüldüğü belgelerle kanıtlanmış durumda. Yıllardır süren DNA işlemlerine rağmen hâlâ bu kişilerin yüzlercesinin kalıntıları bulunabilmiş değil.

BM “soykırım” olarak kabul ediyor

BM 2024’te, katliamın başladığı gün olan 11 Temmuz’u “Soykırım Kurbanlarını Anma Günü” ilan etti.

Sırbistan ve Bosna-Hersek içindeki özerk Sırp idaresi ise 1995’te yaşananları soykırım olarak kabul etmiyor. Katliamın sorumlusu General Ratko Mladiç hâlâ milliyetçi Sırplar arasında saygı duyulan bir isim.

Mladiç katliamdan sonra 16 yıl gizlenmeyi başarmış, ancak 2011’de Sırbistan’ın bir köyünde yakalanarak Lahey’deki uluslararası mahkemeye sevk edilmişti. Ömür boyu hapis cezası 2021’de kesinleşen 84 yaşındaki Mladiç hâlen cezaevinde bulunuyor.

Dönemin Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Miloşeviç de Lahey’de, eski Yugoslavya’da işlenen suçlar için yargılanmış, 2006’da Lahey’de tutuklu kaldığı cezaevinde ölü bulunmuştu. Ölüm nedeni kalp krizi olarak açıklandı.

Rutte Hollanda askerinden özür dilemişti

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Hollanda Başbakanı olduğu 2022 yılında, Srebrenitsa’da yaşananlardan ötürü 1995’te bölgede görev yapan Hollanda askerinden özür dilemişti. O dönem bu özür uluslararası kamuoyunda tepki ve tartışmalara neden olmuştu.

BM bayrağı altında bölgede görev yapan ve yalnızca hafif silahlara sahip Hollandalı askerler katliamı engelleyememiş, silahlı milliyetçi Sırpların koruma altındaki bölgeye girmesine izin vermişti.

Hollanda’nın bu konuda suçu olup olmadığı o günden beri tartışma konusu.

Kaynak: DW Türkçe