Avrupa’daki bölgesel havalimanlarının, Orta Doğu’daki savaşın etkilerine karşı özellikle savunmasız olduğu konusunda sektörün çatı kuruluşu uyarıda bulundu.
İran’ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı üzerindeki sıkı denetimi, uçak yakıtı fiyatlarının fırlamasına yol açtı; bu ayın başlarında ton başına 1.800 doların (1.535 avro) üzerine çıkarak zirveye ulaşan fiyatlar, biletlerin pahalanmasına ve havayollarının uçuşlarını azaltmasına neden oldu.
Enerji krizi, Avrupa’nın küçük havalimanlarının hâlihazırda karşı karşıya olduğu zorlukları daha da ağırlaştırarak bunları “varoluşsal bir tehdide” dönüştürüyor.
Küçük havalimanları arz ve talep şokuyla karşı karşıya
Bölgesel havalimanlarının, artan enerji maliyetlerinin yol açtığı olumsuz etkilerden en fazla etkilenenler olduğu, Avrupa Havalimanları Konseyi (ACI Europe) tarafından bu hafta yayımlanan bir basın açıklamasında belirtildi.
Bu havalimanlarına yönelik hatlarda talep, genellikle fiyata çok daha duyarlı ve esnek; dolayısıyla havayolları açısından daha az kârlı.
Bu da, kapasite kesintisine gidilirken havayollarının öncelikle bölgesel havalimanlarına hizmet veren hatlarda budamaya gitme eğiliminde olduğu anlamına geliyor; nitekim Lufthansa’nın bölgesel iştiraki CityLine’ı kapatma yönündeki son kararı da bunu gösteriyor.
ACI EUROPE Genel Direktörü Olivier Jankovec’e göre, Covid sonrası dönemde küçük bölgesel havalimanlarında yolcu trafiği 2019 seviyelerinin hâlâ yüzde 30’dan fazla gerisinde kalırken, daha büyük havalimanlarında trafik yüzde 16’nın üzerinde artış gösterdi.
“Mevcut uçak yakıtı fiyatları ve yeni bir hayat pahalılığı krizi ihtimali, kıtamızdaki birçok bölgesel havalimanının hem arz hem de talep şokuyla karşı karşıya kalması ihtimalini güçlendiriyor” diyen Jankovec, “Onlar için bu, tam anlamıyla varoluşsal bir tehdit” ifadelerini kullandı.
Bu zorluklara, sektör kuruluşunun belirttiğine göre, Schengen Giriş/Çıkış Sistemi’nin (EES) aksayan devreye alınması da ekleniyor; sistemin, bu yaz popüler turistik destinasyonlara hizmet veren bölgesel havalimanlarında büyük çaplı kaosa yol açması bekleniyor.
Küçük havalimanları, havayollarına uygulanan kullanıcı ücretlerinin (iniş ve park ücretleri gibi) pandemi öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 11 altında kalması nedeniyle yolcu başına ortalama 2,64 avro zarar ederek zaten mali baskı altında.
Bölgesel havalimanları ‘vazgeçilmez’
ACI Europe, bölgesel havalimanlarının Avrupa’nın kritik altyapısının bir parçası olduğunu ve korunmaları için önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
“Avrupa’daki hava bağlantısının yüzde 35’ini sağladıkları göz önüne alındığında, bölgesel havalimanları AB’nin Tek Pazarının vazgeçilmez unsurları ve uyum ile bölgesel kalkınma açısından hayati önemde” dedi Torino Havalimanı CEO’su ve ACI EUROPE Bölgesel Havalimanlar Forumu Başkanı Andrea Andorno.
“Bir havalimanı, bir toplumu yalnızca Avrupa’nın değil, dünyanın da haritasına gerçekten yerleştiren unsurdur. Stratejik önemimiz son yıllarda artıyor ve AB’nin turizmi çeşitlendirme gündeminde oynadığımız rolü güçlendiriyor.”
ACI EUROPE ve Bölgesel Havalimanlar Forumu, enerji krizi boyunca havacılık ve turizm sektörleri ile tüketicilere nefes aldırmak amacıyla ulusal havacılık vergilerinin askıya alınması çağrısında bulunuyor.
Ayrıca, yılda bir milyona kadar yolcuya hizmet veren bölgesel havalimanları için işletme yardımlarının korunmasını ve havacılıkta karbonsuzlaşma sürecinin hızlandırılmasını talep ediyorlar.
Grup, ayrıca, 2026 yaz sezonu ve sonrasında sınır kontrolünde aşırı ve yönetilemez bekleme süreleri oluşması halinde havalimanlarının Schengen EES uygulamasını tamamen askıya alabilmesine imkân tanınması için de bastırıyor.
