Brezilya Kongresi, perşembe günü yaptığı oylamada eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun darbe planladığı gerekçesiyle aldığı 27 yıllık hapis cezasının azaltılmasına yönelik yasayı yürürlüğe koymak için Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva’nın veto kararını geçersiz kıldı. Bu adım, Lula’nın siyasi rakibine yönelik önemli bir darbe olarak değerlendirildi.
Yasa, mahkemelerde itiraz edilecek olsa da, Ekim ayında yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde Lula’nın Kongre’deki gücünün zayıfladığına işaret ediyor.
Bolsonaro’nun kesinleşmiş darbe girişimi suçlaması nedeniyle ne kadar süre daha cezaevinde kalacağı netleşmiş değil, ancak uzmanlar düzenlemenin cezada yaklaşık 20 yıla kadar indirim sağlayabileceğini belirtiyor.
Kasım ayında cezasını çekmeye başlayan eski sağcı lider şu anda ev hapsinde tutuluyor.
Muhafazakâr muhalefet, merkez sağ senatörler ve milletvekillerinin desteğini alarak geçen yıl kabul edilen ceza yasası üzerindeki solcu hükümet vetosunu rahatlıkla aştı.
Bolsonaro destekçileri oylama öncesinde sonuçtan emin olduklarını dile getirdi. Bolsonaro’ya yakın Senatör Espiridiao Amin, “Bu, mağdur olanlar için ilk ve uzun zamandır beklenen adım. Bir sonraki aşama tam af olacaktır,” dedi.
Milletvekillerinin geçen yıl kabul ettiği yasa, demokratik düzene karşı suçlar ve darbe girişimi gibi birçok suç için ceza indirimine gidiyor. Yeni düzenleme, hükmün yalnızca en yüksek ceza gerektiren suç üzerinden verilmesini öngörüyor.
Oylama öncesinde Brezilya Senatosu Başkanı Davi Alcolumbre, Bolsonaro ve destekçilerinin yargılandığı darbe girişimi davalarına benzer vakaların daha hafif cezadan yararlanabileceğini söyledi. Ancak hukuk uzmanları bu yorumun mahkemede tartışmalı olacağını ifade ediyor.
İktidardaki İşçi Partisi’nden Pedro Uczai, yasanın anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle Yüksek Mahkeme’ye başvuracaklarını açıkladı. Mahkeme henüz bu başvuruyu almadı.
Bolsonaro’ya yakın isimler, düzenlemenin yalnızca eski başkanı değil, 8 Ocak 2023’te Brasília’da hükümet binalarını basan ve ABD Kongre baskınına benzetilen olaylara karışan destekçilerini de kapsadığını savunuyor.
Oylama, Lula’ya Kongre’de seçimlere aylar kala önemli bir yenilgi daha yaşattı. Çarşamba günü de, devlet başkanının Yüksek Mahkeme’ye atamak istediği aday Senato tarafından reddedilmişti. Bu, 132 yıl içinde bir ilk olarak kayda geçti.
Lula’ya yakın isimler kararı sert sözlerle eleştirirken, milletvekili Lindberg Farias, “Bolsonaro’yu, tutuklu generallerini serbest bırakmak ve federal polis soruşturmalarını durdurmak istiyorlar. Bu bir utanç günüdür,” dedi.
Oylama sırasında bazı milletvekilleri yaklaşan Ekim seçimlerine atıfta bulunurken, Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flávio Bolsonaro da adaylık sinyali verdi. “Eğer Tanrı’nın isteği buysa, bu ülkeyi yöneteceğim,” diyen Flávio Bolsonaro, herkesi kucaklayacağını ve siyasi görüş ayrımı yapmayacağını söyledi.
2022 seçimlerinde Lula, yüzde 50,9 oyla Bolsonaro’yu çok küçük bir farkla mağlup etmişti. Uzmanlara göre önümüzdeki aylarda siyasi dengelerin değişebileceği ve yarışın hâlâ açık olduğu değerlendiriliyor.
