NATO Ukrayna’ya çim ekecek

Ukrayna’da savaşta zarar gören topraklar NATO’nun desteğiyle yeniden tarıma elverişli hâle getirilecek. Bunun için özel bir çim türü üzerinde çalışılıyor.

Avrupa’nın tahıl ambarı olarak bilinen Ukrayna’da verimli tarım arazileri dört yıldır süren Rus bombardımanları nedeniyle büyük ölçüde çoraklaştı.

Şimdi Çek bilim insanları, savaş nedeniyle zarar gören bu verimli toprakları yeniden tarıma kazandırmak amacıyla özel bir çim türü üzerinde çalışıyor.

NATO destekli projede Çekya’daki Jan Evangelista Purkyne Üniversitesi (UJEP), “dev miscanthus” adı verilen bitkinin toprağı temizleyip yeniden kullanılabilir hâle getirip getiremeyeceğini araştırıyor. Bitkinin petrol türevleri, patlayıcı kalıntıları ve ağır metalleri köklerinde tutarak toprağı arındırdığı belirtiliyor.

Bilim insanlarına göre dev miscanthus, bozulmuş ve kirli topraklarda büyüyebiliyor. Geniş kök sistemi sayesinde metalleri tutuyor, toprağı organik madde açısından zenginleştiriyor. Bitkinin gövdesi ise temiz kalıyor ve biyokütle olarak kullanılabiliyor.

UJEP çevre bilimcisi Josef Trogl, hedeflerinin kirli alanları temizlerken aynı zamanda biyokütle üretmek olduğunu söyledi. Bitki, Asya kökenli olmasına rağmen Avrupa’da ısınma amaçlı kullanılmak üzere yaygın olarak yetiştiriliyor.

Bu çim toprağı temizliyor

Araştırmacılar, bitkinin fotosentez sırasında ürettiği organik maddenin yaklaşık yüzde 40’ını kökleri aracılığıyla toprağa aktardığını belirtiyor. Bu oran diğer tarım bitkilerinden çok daha yüksek. Miscanthus, mısır ve şeker kamışına benzer şekilde hızlı fotosentez yapıyor ve toprağın karbon tutma kapasitesini artırıyor.

Josef Trogl, bitkinin topraktaki mikroorganizmaları desteklediğini ve petrol türevli kirleticilerin daha hızlı parçalanmasına yardımcı olduğunu ifade etti.

Proje, NATO’nun “Barış ve Güvenlik için Bilim” programı kapsamında 2023’ten bu yana yürütülüyor. UJEP ekibi, Rus işgalinin Ukrayna‘da ağır tahribat bıraktığı Bucha yakınlarındaki Vorzel’de de miscanthus yetiştiriyor. Bölgedeki toprak, işgal sonrası ciddi şekilde zarar görmüş, ekosistem bozulmuştu.

Proje lideri Valentina Pidlisnyuk, çalışmaların askeri faaliyetlerle kirlenen alanların çevresel olarak iyileştirilmesini ve iklim değişikliği etkilerinin azaltılmasını hedeflediğini söyledi. İlk analizler, toprağın biyolojik yapısında ve karbon tutma kapasitesinde olumlu değişime işaret ediyor.

Toprağın yenilenmesi hızlı olmuyor

346 bin euroluk NATO projesi, Kanada, Hırvatistan, Kazakistan, Ukrayna ve ABD’den ortaklarla yürütülüyor ve gelecek yıl tamamlanması planlanıyor. Ancak bilim insanları, bitkinin toprağı temizlemesinin yıllar sürdüğünü belirterek projenin uzatılmasını istiyor.

Fransa’da yapılan benzer bir araştırma, bu tür bitkilerin toprağı yeterince beslemesinin 13 yıl sürdüğünü ortaya koymuştu.

Trogl, miscanthusun ideal koşullarda 20–25 yıl boyunca biyokütle verebileceğini, ardından sökülerek toprağın yeniden normal tarıma açılabileceğini söyledi.

Kaynak: DW Türkçe