Çin’in, kasım ayının başlarında Tayvan çevresinde ve Batı Pasifik’te önceden duyurulmayan geniş çaplı askeri tatbikatlar gerçekleştirdiği ortaya çıktı. Reuters’a konuşan üst düzey bir Tayvanlı güvenlik yetkilisi, Çin ordusu ve sahil güvenliğinin bölgede aynı anda 100’den fazla gemi konuşlandırdığını açıkladı.
Kimliğinin açıklanmasını istemeyen yetkiliye göre tatbikatlarda, Tayvan’ın yanı sıra çeşitli askeri hedeflere ve kentlere yönelik saldırı senaryoları uygulandı. Operasyonun uluslararası toplantılar öncesinde Tayvan’a ve diğer hükümetlere baskı uygulamak amacıyla gerçekleştirildiği değerlendiriliyor.
Tayvanlı yetkili, Pekin’in herhangi bir resmî açıklama yapmadan yürüttüğü askeri faaliyetleri “sessiz gözdağı” olarak nitelendirdi.
Çin’in en büyük deniz konuşlandırmalarından biri
Tayvanlı güvenlik yetkilisine göre kasım ayındaki askeri hareketlilik, Çin’in yaklaşık bir yıl önce Tayvan çevresinde gerçekleştirdiği “Adalet Misyonu 2025” tatbikatından daha geniş kapsamlıydı.
Söz konusu operasyonun, Çin’in bugüne kadarki en büyük deniz kuvveti konuşlandırmalarından biri olduğu belirtiliyor.
Pekin yönetimi son beş yılda Tayvan çevresindeki askeri faaliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Çin, kendi yönetimine sahip olan Tayvan’ı topraklarının ayrılmaz bir parçası olarak görüyor.
Artan askeri baskı, Taipei yönetiminin tepkisine neden olurken ABD ve diğer Batılı ülkelerde olası bir Çin-Tayvan çatışmasına ilişkin endişeleri güçlendiriyor.
Çin’in Pasifik’teki askeri stratejisi neyi hedefliyor?
Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, Çin’in Batı Pasifik’te bir uçak gemisi ve diğer deniz kuvvetlerinin katılımıyla erişimi engelleme ve bölgeyi kontrol altında tutma tatbikatları gerçekleştirdiğini açıkladı.
Askeri terminolojide A2/AD (Anti-Access/Area Denial) olarak bilinen bu strateji, rakip kuvvetlerin belirli bir bölgeye girmesini veya bölgede serbestçe faaliyet göstermesini zorlaştırmayı amaçlıyor.
Bu tür tatbikatlar, özellikle Tayvan çevresinde olası bir çatışma sırasında ABD ve müttefiklerinin askeri müdahalesini engellemeye veya geciktirmeye yönelik senaryolar açısından önem taşıyor.
Çin’in bölgedeki uçak gemisi ve deniz kuvvetlerini eş zamanlı kullanması, olası bir kriz sırasında deniz yollarının kontrolü ve dış askeri desteğin sınırlandırılması bakımından dikkat çekiyor.
Şi Cinping’den ‘barışçıl birleşme’ mesajı
Askeri hareketlilik sürerken Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, perşembe günü Tayvan konusunda yaptığı siyasi konuşmada “barışçıl yeniden birleşme” çağrısında bulundu.
Şi, konuşmasında güç kullanımından söz etmezken Pekin yönetiminin Tayvan’ın Çin’in parçası olduğu yönündeki tutumu değişmedi.
Çin’in bir yandan diplomatik mesajlar verirken diğer yandan Tayvan çevresindeki askeri varlığını artırması, Pekin’in ada üzerindeki baskıyı farklı yöntemlerle sürdürdüğü yönündeki değerlendirmeleri gündeme getirdi.
Trump-Şi zirvesi öncesinde dikkat çeken zamanlama
Çin’in tatbikatları, gelecek hafta Şenzen kentinde düzenlenmesi planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi öncesinde gerçekleşti.
Zirvede ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in bu yıl üçüncü kez bir araya gelmesi bekleniyor. Tayvan’ın da toplantıya katılması öngörülüyor.
Reuters’a konuşan yabancı bir istihbarat kaynağı, Çin’in tatbikatlara resmî bir isim vermemesinin ve operasyonları önceden duyurmamasının bilinçli bir tercih olabileceğini belirtti.
Kaynağa göre bu yöntem, Pekin’in askeri baskı uygularken sert diplomatik tepkilerden kaçınmasına olanak sağlıyor.
Aynı kaynak, Çin’in büyük çaplı tatbikatlarını genellikle hava koşullarının daha elverişli olduğu yılın ikinci yarısında gerçekleştirdiğini de hatırlattı.
Böylece 100’den fazla geminin katıldığı öne sürülen operasyon, hem Tayvan Boğazı’ndaki askeri dengeler hem de yaklaşan ABD-Çin görüşmeleri açısından dikkatle izlenen bir gelişme hâline geldi.
