Han Ayvaz Adıgüzel: Akıl Tanrı’nın Emridir…

Han Ayvaz Adıgüzel

hanayvazadiguzel@gmail.com

YAZI ARŞİVİ

Tanrı’nın muhatabı akıldır. Kişinin aklıyla tanışması hem felsefenin hem de psikolojinin en zor yanıdır ama ona dönecek kadar da enerji sahibiyiz.

Yoğun bir anlamsızlığın arkasından akıl devreye giriyor lakin tek başına görev yapamıyor aynen göz gibi; çünkü sağlam bir gözün yanında ışık da lazımdır. Bunun gibi akla da peygamberler gerek veya filozoflar! Batıda filozof var doğuda peygamber denilmiştir. Bundandır, batıda norm var doğuda kaide!

Acaba akılla nasıl bir irtibat kurabilelim, bunun alameti nedir?

Akıllı insan bir fitne ile karşılaştığı zaman Allah’a sığınır. Peki, Allah’a sığınmanın delili nedir? O kişi elini ve dilini fitneden korur. 

Hiçbir insan bütün şartlara hazır olmayabilir; çünkü Her insanın bir hazır oluş seviyesi vardır. Seviyesi yüksek olanlar sıkıntıları kolay savarlar. İdeolojilere angaje olanların durumları her zaman bir facia arz ediyor. Onlar sıkıntılarını kolay savamıyorlar.

Avrupa Aristo mantığına inancını yitireli nerdeyse üç asrı geçmiştir. Aristo Eflatun’un, yani platonun öğrencisidir. Tarihsel adı Aristotales’tir. İbn-i Sina meşhur “Şifa” kitabının en büyük bölümünü Aristo’nun mantığına ayırmıştır. Yaza yaza onun yazdığının üç katına çıkarmıştır.

Aristo mantığı delilin sağlamlığı ile ilgilenmez, onun şekli ile ilgilenir. Bu yüzden “şekli mantık” da denilmiştir. Onun mantık iminde verdiği şu örnek çok ünlüdür. “Aristo insandır ve her insan zalimdir, o halde Aristo’da zalimdir!” Bunun gibi zalimin yerine güzeldir, akıllıdır, bilgilidir vb. sıralamasını da yapabilirsiniz. Görüldüğü gibi Aristo delillerin dizilişiyle ilgilenmiştir, sağlamlığıyla değil. Diziliş hata verir yani hatalı şekil!

Hristiyan dünyası bu mantığı terk ederken, İslam dünyası buna dört elle sarılmıştır. Çok yaygın bir İslam ekolünün “Edille-i şeriye “delilinden birisi olan “kıyas” Aristo mantığının adaptasındır fakat günümüzde bu fasıla pek de uygulanmıyor, yeni boyutlar geliştirilmiştir.

Din, anlam ve zaruret yüklüdür. Anlam bir delildir. Dini tabirle “beyyine!” Delil hesap vermedir, risalet mesaj! Şeriat ise hükümlerdir. Dine ihtiyaç vardır, en azından ahlaki hükümleri insanı terbiye eder. Ayrıca insanda garizeler vardır, yani iç dürtüler! Bunlar insanın ufkunu genişletir, bir ebedilik saiki oluşturur, lezzet tutsaklığından alıp onu özgürlüğe götürür.

Kişinin kalbi neyle dirilir? Nasihatle! Neyle kuvvetlenir? Tam inançla! Neyle aydınlanır? Hikmetle! Neyle görüş sahibi olur? Çektiği elemlerle! Neyle arınır? Allah’ı anmakla! Neyle tevazu bulur? ölümü hatırlamakla!

Dini bilmeyen veya yanlış bilen kişinin adım atması, hakla batılın karışması demektir. Kişinin aklı saf kaynaktan içmeli; çünkü onun aklı bir şeye yattı mı reyi de o işte toplanır. Antiemperyalist bir bilinçle saldırganlar yenilgiye uğratılmalı.

Unutulmamalı emperyalistler her zaman bir saldırı yeteneği geliştirirler, fikirsel ve eylemsel olarak! Gerçek din hadimi bir aydın, genişliğine ve derinliğine ülke halkına devrimci bilinç vermeli, ülkesini devrimci bir kaleye çevirmesi gerek.

Aydınların doğru bir çizgi benimsemeleri kaçınılmazdır. Gereksiz çekişmeler bir ahlak değildir. Eğer ülke söz konusu ise her kadın savaşmalı, her erkek asker olmalı. Payidar olma budur.

Manevi anlayış bir devrimci anlayışıdır. Bunun yanında eğer maneviyatını ilim üzere yapmazsan, devrimci bir anlayışı sana angaje ederler. 

Angaje bir hastalıktır, beyin tarama yöntemleriyle bunu yaparlar. İnsanın istekleri ve kararları daha kendisi bile fark etmeden değiştirilir ve sen yaratılan o fenomen için yürürsün, nümayiş yaparsın, ölürsün, öldürürsün. Mesela bazı havaalanları karışık aletlerle donatılmıştır. Gelen giden yolcuların beyinleri tek tek okunmaktadır. 

Çağımızda her şey angajenin emrindedir. Din, felsefe, şiir, resim vb. Bilimsel araştırma ve haber alma lojistikleri olmayan bütün insanlar angajeye kurban gitmişlerdir. Haber alma kaynakları sağlam olmayanlar yel değirmenine saldırır dururlar. 

Fikir hareketlerinin filozofları yetişmeli. Bu konuda Kur’an herkesten öncedir. O diyor ki: “Ölümünüz de diriminiz de belge üzere olsun!” (Nemil-64)