Orta Doğu’daki savaşın başlamasından on haftadan fazla süre sonra, Hürmüz Boğazı’ndaki akışlardaki kesintiler arzı sıkılaştırmayı sürdürürken küresel petrol stokları rekor hızla eriyor, diye açıkladı Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Çarşamba günü.
IEA’nın öncü verilerine göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ve ardından Körfez ihracatında yaşanan kesintilerin ardından, küresel petrol stokları martta 129 milyon varil, nisanda ise 117 milyon varil daha geriledi.
En sert düşüşler, kara stoklarının 146 milyon varil azaldığı OECD ülkelerinde kaydedildi. OECD dışı ekonomilerde izlenebilen stoklar ise 24 milyon varil geriledi.
Ajans, Körfez üreticilerinden gelen ham petrol arzındaki kümülatif kayıpların artık 1 milyar varili aştığını ve günde 14 milyon varilden fazlasının bölgeden çıkamadığını belirterek durumu “emsali görülmemiş bir arz şoku” olarak nitelendirdi.
Uluslararası Enerji Ajansı, mart ayında küresel piyasaları desteklemek için üye ülkelerin acil durum rezervlerinden 400 milyon varil petrolü piyasaya süreceğini duyurmuştu; bunun yaklaşık 164 milyon varili şimdiden çekildi.
Boğazın yeniden açılması ve çatışmanın sona erdirilmesine yönelik ABD ile İran arasındaki diplomatik çabalara ilişkin belirsizlik, petrol piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı.
Kısa vadeli fiziksel teslimatlar için gösterge kabul edilen North Sea Dated ham petrolünün fiyatı, varil başına 144 dolar zirvesinden 100 doların altına kadar geriledikten sonra yeniden yükselişe geçti.
Aynı zamanda, petrol üreticileri küresel piyasalara etkisini sınırlamaya çalıştı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ihracatlarının bir bölümünü Boğaz dışındaki terminaller üzerinden yönlendirirken, aralarında ABD’nin de bulunduğu Atlantik havzası üreticileri Asya’ya sevkiyatlarını artırdı.
Yurtiçindeki rafinerilere yönelik art arda düzenlenen saldırıların iç talebi azaltmasının ardından Rusya’nın ihracatı da artarken, ABD’nin geçici yaptırım muafiyetleri daha fazla Rus yükünün dünya piyasalarına çıkmasına imkan tanıdı.
Düşen talep, artan fiyat oynaklığı
Aynı zamanda, zayıflayan ekonomik faaliyet ve yüksek akaryakıt fiyatları tüketimi baskılıyor. Nihai kullanıcılar tüketimi kısmaya giderken rafineriler de kapasite kullanımını düşürdü ve ham petrol ithalatını sert biçimde kıstı.
IEA artık küresel petrol talebinin 2026’da günde 420 bin varil azalarak günlük 104 milyon varile gerilemesini bekliyor. Bu, ajansın İran savaşı öncesindeki öngörüsüne kıyasla günde 1,3 milyon varillik bir aşağı yönlü revizyon anlamına geliyor.
Ajans, en ağır darbeyi petrokimya ve havacılık sektörlerinin aldığını, yükselen fiyatlar ile talebi kısmaya dönük önlemlerin önümüzdeki aylarda akaryakıt kullanımını daha da aşağı çekeceğinin öngörüldüğünü bildirdi.
IEA’ya göre, Hürmüz Boğazı’ndaki akışların üçüncü çeyrekten itibaren kademeli olarak yeniden başlatılmasını öngören bir anlaşmaya varılması halinde talep yılın ilerleyen döneminde toparlanmaya başlayabilir.
Buna karşın, arzın daha yavaş toparlanması ve piyasanın yılın son çeyreğine kadar açıkta kalması bekleniyor.
Görünüm raporunda Ajans, bu raporda da varsayıldığı üzere, savaşı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin 2026’nın üçüncü çeyreğinden (3Ç26) itibaren kademeli olarak yeniden başlamasına izin verecek bir anlaşmaya varılması durumunda talebin yıl sonuna doğru yeniden büyümeye dönebileceğini, ancak arzın muhtemelen daha yavaş toparlanacağını öngördü.
IEA, “Küresel petrol stokları zaten rekor hızla erirken, yaz aylarındaki zirve talep dönemine girilirken fiyatlarda ilave dalgalanma ihtimali yüksek görünüyor” değerlendirmesinde bulundu.
