Tahran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı yakın bir zamanda “Amerika Birleşik Devletleri toprağı” ilan edeceği yönündeki açıklamasına, Hürmüz Boğazı’nın “İran’a ait kalacağı” yanıtını verdi.
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, petrol ve doğal gaz sevkiyatı açısından kritik bir geçiş noktası. Boğaz, Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin başlıca anlaşmazlık konularından biri olurken İran, şubat sonunda savaşın başlamasının ardından geçişleri fiilen kapattı.
Trump, cuma günü New York’ta gülerek, “Ağır biçimde yenilmekte olan İran’ı mağlup etme işini tamamladıktan sonra, çok yakında Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edeceğim,” dedi.
“Abluka bizim elimizde. Biz istemedikçe hiçbir gemi geçemiyor,” diye ekledi.
Trump’ın sözlerinde ne kadar ciddi olduğu belirsizliğini korurken açıklama Tahran’dan sert tepki gördü.
İran’ın hukuk ve uluslararası işlerden sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, cumartesi günü X’ten yaptığı açıklamada, “Hürmüz Boğazı İran’ındı, İran’ındır ve İran’ın kalacaktır,” dedi.
“Bu boğaz yalnızca İran’ın emriyle kapanır ve açılır. Yenilgi gerçeğini kabul edip hayal ürünü kuruntularınıza son vermediğiniz sürece İran ablukayı uygulamaya devam edecek,” diye ekledi.
Dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık dörtte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda gerilim sık sık tırmandı. Taraflar, haziran ayında üzerinde uzlaşılan “mutabakat zaptına” rağmen boğaz üzerindeki kontrolün kendilerinde olduğunu savunuyor.
Geçici anlaşmanın hükümlerine göre İran’ın boğazı yeniden açması ve “nükleer silah edinmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini” bir kez daha teyit etmesi gerekiyordu.
ABD ise İran’a uyguladığı deniz ablukasını kaldırmayı ve Tahran’a yönelik yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt etti. Anlaşma, nihai bir uzlaşıya varılması için iki ülkeye 60 gün süre tanıyordu. Ancak İran’ın temmuz ayında boğazdan geçen gemilere yönelik saldırıları, ABD’nin yeni bir saldırı dalgası başlatmasına ve İran limanlarına deniz ablukasını yeniden uygulamasına yol açarak barış çabalarını tehlikeye attı.
