Pentagon tarafından çarşamba günü yayımlanan bir değerlendirmeye göre, ABD’nin geçen yıl Yemen’deki İran destekli Husi isyancılara yönelik hava saldırılarında 150’den fazla sivil hayatını kaybetti.
ABD Kongresi’ne yıllık sivil kayıplar raporu kapsamında sunulan Pentagon incelemesi, Husilerin Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılarına karşılık olarak Nisan 2025’te düzenlenen üç hava saldırısına odaklandı. Kızıldeniz, Akdeniz ile Hint Okyanusu’nu birbirine bağlayan ve küresel ticaret açısından kritik öneme sahip bir güzergah konumunda bulunuyor.
ABD saldırıları, Husilerin kontrolündeki başkent Sana’nın içinde veya yakınındaki hedeflerin yanı sıra Ras Isa Limanı’nı hedef aldı. Rapora göre saldırılarda toplam 153 sivil hayatını kaybetti, 243 kişi yaralandı.
En ağır can kaybı limana düzenlenen saldırıda yaşandı. Bu saldırıda 80 kişi öldü, 171 kişi yaralandı. Husiler, saldırının ardından o dönemde El-Mesira uydu haber kanalında limandaki can kayıplarını gösteren görüntüler yayımlamıştı.
ABD’nin Ortadoğu’daki askeri operasyonlarını yürüten ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), saldırının ardından yaptığı açıklamada, “saldırının Yemen halkına zarar vermesinin amaçlanmadığını” belirtmişti.
CENTCOM açıklamasında, “ABD güçleri, İran destekli Husi teröristlerin bölgeyi 10 yılı aşkın süredir terörize etme çabalarını finanse eden bu yakıt kaynağını ortadan kaldırmak ve Husileri yasa dışı gelirden mahrum bırakmak amacıyla harekete geçti,” ifadelerine yer vermişti.
Pentagon’un incelemesine göre komutanlık, söz konusu üç saldırının “büyük olasılıkla” sivillerin zarar görmesine yol açtığı sonucuna vardı. Değerlendirme, ABD istihbarat kaynakları, görüntüler ve açık kaynaklardan elde edilen bilgilere dayanıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminde yürütülen askeri operasyonlarda sivil kayıplara ilişkin ABD’li Kongre üyeleri ve insan hakları örgütlerinin endişeleri de artmaya devam ediyor. Bu endişeler, İran savaşının ilk günlerinde ABD’nin Minab kentindeki bir ilkokula düzenlediği ve 168 kişiye kadar sivilin hayatını kaybetmesine yol açan füze saldırısının ardından daha da arttı.
Mağdurlara tazminat ödenmesi değerlendirildi
Pentagon incelemesinde ayrıca saldırılarda hayatını kaybeden veya yaralanan sivillere ya da ailelerine taziye ödemesi yapılması konusu da ele alındı. Ancak incelemede, söz konusu üç olayda bu ödemelerin uygun olmadığı sonucuna varıldı. Raporda bu kararın gerekçesine yer verilmedi.
Taziye ödemeleri, askeri operasyonlar sırasında sivillerin hayatını kaybetmesi veya yaralanması durumunda ABD ordusunun başvurabileceği seçeneklerden biri. Bu ödemeler yasal olarak zorunlu değil ve herhangi bir hatanın kabul edildiği anlamına gelmiyor.
ABD, geçmişte benzer ödemelerde bulunmuştu. Pentagon, 2021’de Afganistan’da düzenlenen ve aralarında yedi çocuğun da bulunduğu 10 sivilin yanlışlıkla öldürülmesine yol açan ABD İHA saldırısının ardından, mağdurların yakınlarına taziye ödemesi yapılması için çalışacağını açıklamıştı.
İran’ın gevşek müttefikler ağının bir parçası olan ve Tahran’ın “Direniş Ekseni” olarak nitelendirdiği yapı içerisinde yer alan Husiler, ABD’nin saldırılarına yol açan Kızıldeniz’deki gemi saldırılarının Gazze’deki İsrail-Hamas savaşı sırasında Filistinlilere destek amacı taşıdığını savunmuştu.
Husiler daha sonra Kızıldeniz’in girişinde yer alan Bab el-Mendeb Boğazı’nı uluslararası deniz taşımacılığına kapatma tehdidinde bulundu. Ayrıca grubun, Tahran’la yapılan istişarelerin ardından boğazdan geçen gemilerden transit geçiş ücreti alma seçeneğini de değerlendirdiği yönünde haberler çıktı.
Küresel deniz taşımacılığı açısından bir diğer kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı ise şubat ayı sonunda başlayan İran savaşının ardından kargo gemilerinin trafiğine neredeyse tamamen kapandı.
Her iki boğazın eş zamanlı olarak kapanması, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birini etkileyebilir.
