Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, perşembe günü ilk kez ülkenin Uzak Doğu’sundaki Kuril Adaları’nı ziyaret etti. Ziyaret, bölge üzerinde hak iddia eden Japonya’nın sert tepkisine yol açtı.
Rusya ile Japonya arasındaki ilişkiler, Japonya’da Kuzey Toprakları olarak adlandırılan ve 1945’te Sovyetler Birliği tarafından ele geçirilen tartışmalı adalar nedeniyle uzun süredir gerilimli seyrediyor.
Kremlin, Putin’in Kuril Adaları’ndaki görüntülerini yayımlarken, Rus basını Putin’in burada bir balık işleme tesisini ziyaret ettiğini ve kendisine havyar ikram edildiğini bildirdi.
Putin, Kuril Adaları’na geçmeden önce yakınlardaki Rusya’ya ait Sahalin Adası’nı ziyaret etti. Rus donanmasının tatbikat düzenlediği Sahalin’de Putin, devlet haber ajansı RIA Novosti’nin aktardığına göre “Rusya’nın doğu sınırlarının güvenliğinin sağlanması” konulu bir toplantı gerçekleştirdi.
Rusya’nın Ukrayna’yı 2022’de geniş çaplı işgalinin ardından Moskova ile Tokyo arasındaki ilişkiler daha da kötüleşirken, Rusya’nın Çin ve Kuzey Kore ile ilişkileri ise güçlendi. Japonya, Putin’in Kuril Adaları ziyaretine sert tepki gösterdi.
Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi yaptığı açıklamada, “Kuzey Toprakları, hem tarihsel açıdan hem de uluslararası hukuk uyarınca Japonya topraklarının ayrılmaz bir parçasıdır ve hükümetimiz bu ziyareti şiddetle protesto etmektedir,” ifadelerini kullandı.
Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde Hokkaido’nun kuzeyinde stratejik konuma sahip volkanik takımadaları ele geçirmiş ve o tarihten bu yana bölgede askeri varlığını sürdürmüştü.
2010 yılında dönemin devlet başkanı Dmitri Medvedev, ihtilaflı bölgeyi ziyaret eden ilk Rus lider oldu. Medvedev, daha sonra Putin’in devlet başkanlığı döneminde başbakan sıfatıyla adalara birkaç kez daha gitti.
Üzerinde anlaşmazlık bulunan dört ada, Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’ndan Japonya’nın kuzeydeki ana adası Hokkaido’ya kadar geniş bir yay çizen volkanik Kuril takımadasının parçası. Sovyetler Birliği, Japonya’ya ancak 8 Ağustos 1945’te, Hiroşima’ya atom bombası atıldıktan sonra ve savaşın bitimine altı gün kala savaş ilan etti.
Adaların isimleri iki ülkede de birbirine çok benziyor: Rusça’da Kunaşir, Habomai, Şikotan ve İturup; Japonça’da ise Kunaşiri, Habomai, Şikotan ve Etorofu olarak biliniyor.
Yaklaşık 20 bin Rus vatandaşının yaşadığı adalarda iklim sert. Buna karşın adalar, altın ve gümüşün de bulunduğu maden yataklarına ve zengin balıkçılık sahalarına sahip. Adalar 1945’te işgal edildikten sonra Moskova, buralarda yaşayan yaklaşık 17 bin Japon’u sürgün etti.
Bunun ardından adalar stratejik önem kazandı; Soğuk Savaş boyunca Sovyetler Birliği’nin, Amerika Birleşik Devletleri ve Pasifik’teki en yakın müttefiki Japonya ile karşı karşıya geldiği dönemde hava ve deniz üsleri olarak kullanıldı.
Zaman zaman Tokyo ile Moskova arasında kesintili şekilde yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığı izlenimi doğdu. 1956’da diplomatik ilişkiler kurulurken Sovyet lider Nikita Kruşçev, bir barış anlaşması çerçevesinde ihtilaflı adalardan ikisinin iade edilebileceğini öne sürdü.
Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasının ardından görüşmeler yeniden başlatılsa da herhangi bir ilerleme kaydedilemedi ve adalar hâlâ Rusya’nın kontrolünde.
