Han Ayvaz Adıgüzel: Edepli duygular ve ille edep!

Han Ayvaz Adıgüzel

hanayvazadiguzel@gmail.com

Meşhur filozof Nietzsche (Niçe!) “Edepli duyguların kökünü kazımakta yürekli oluşumu kıskanıyorlar” diyor. Korkunç bir şey! Edepli duyguların kökünü kazımak! Oysa İmam Ali; “İlle edep, ille edep” demiş. Aradaki uçuruma bakar mısınız?

Niçe’nin dediği değil de kastı doğrudur. Neyi kast etmiş olabilir? Yalancı erdemleri! Her şeyde bir yalan. Kimi yalandan ağlıyor, kimi işini bırakıp camiye gidiyor. Toplum içinde çocuğu kucağına alıp resim çektiriyor. Vb. vb. Din tabiriyle bunlar birer iblistir.

Vicdan psikolojisi denilen şey nedir? Tanrı’nın sesi! Bu sese kim sağırsa, o bir kan dökücüdür.

Tanrı’nın sesi Hristiyan dünyasında İsa’dır, Yahudi dünyasında Musa! İslam dünyasında Muhammed’dir. Saa. Biz, o sesle oturur, o sesle kalkarız. Ali’nin dediği edeptir bu. Bütün insanlık bu edepli sese muhtaçtır. Bu sesi bastırmak insanlığa ihanettir.

İnsana hangi söz son utançtır? Hain sözü!

Temel kavramlar yerinden oynadığı için herkes birbirine hain diyor. Ben ona, o bana. Peki, hakikat bunun neresinde? Hiç kimse bu kelimeye muhatap olmak istemez. Folklorumuzda hain konusu işlenmiştir, hem de can alıcı bir şekilde.

Azerbaycan ve Anadolu’da haine “muhannet” derler.

“Kadir Mevla’m budur senden dileyim/ Beni muhannete muhtaç eyleme!” Sözün zirvesidir bu.

“İyilik etmeden başına kakar/ Beni muhannete muhtaç eyleme!”

İhanet, kıyameti haber veren son sestir. Her kim ki Muhammet’e ihanet etmiştir, bilsin ki o her şeye ihanet etmiştir. “Ey insanlar, Resul’e ihanet etmeyin!” (Enfal-27) O zaman her yandan bir çığlık sesi yükselir!

Doğanın çığlığı ilk dil olarak kabul edilir. Şimdi şu söze kulak verelim: “Zulüm, bir mazlumun sessiz çığlığıdır!” Bu söz Ali’nin sözüdür. Ünlü düşünür Cordak: “Yer yüzünde ister iktidar da olsun ister muhalefet de devrimci kalan tek lider vardır. Ali!

Gerçeği bilmek bir ilgi alanıdır ama insanlar genelde bundan çekinirler. Devrimci insan; “ne yapayım, benim talihim budur” diyemez.

Karalarımızda talihin yeri nedir? Bir devrimci sadece ne yaptığını söyleyebilir; çünkü bir devrimci bilinciyle bir inanç değişebilir, bunu insanlar bilmeli. O halde hareket halindeki bütün fikirlerin alt yapısını bilmek lazım. Bu bilmenin sonucu kişiyi direnişe götürür.

Bir ülkede çoğunluğu harekete geçirmenin yolu, umutları uyandırmaktan geçer.

Alt yapısı ne olursa olsun, bir devrim bilinci, çoğunluğun ruhuna işleyene kadar sonuç vermez!

Düşünce geleneğinden uzak düşen toplumların fikirsel sistematiği yoktur. Bunun yerini karıştırılmış mistik hezeyanlar doldurur. İslam tarihinde bunun örneği çoktur.

Mesela. 12. Yy’da yaşayan Kur’an tefsircisi Fahrettin Razi: “Geometri bilmek farzdır” diyor. 14. Yy’da yaşayan İbn-i Haldun: “Doğru düşünmek için geometri bilmek şarttır” diyor. Fakat daha berilerde yaşayan bir İslam alimi İmam Rabbani bakınız ne diyor: “Geometri hem faydasız hem de saçmalıktır!” Devamında: “Hendesenin ne yararı olmuş, üçgenin faydası da ne imiş. (Mektubat sf: 266)

Günümüzde “Dünya dönmüyor” diyen ilahiyat profları var. “Ay nurdur, oraya insanlar çıkamaz, çıktık diyenler bir oyun oynuyor diyen ilahiyat profları var. Vb. vb.