Avrupa’nın gösterge doğal gaz sözleşmesinin fiyatı Çarşamba öğleden sonra megavat-saat başına 100 avronun üzerine çıkarak, Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgalinin ardından patlak veren enerji krizinin zirve yaptığı Aralık 2022’den bu yana görülmeyen bir seviyeye ulaştı.
Bu eşik, AB enerji şefi Dan Jørgensen’in, birliğin yeni bir enerji krizi ve zorlu bir kışla karşı karşıya olduğu uyarısını yapmasından sadece birkaç saat sonra aşıldı.
Avrupa’da gaz fiyatları için ölçüt kabul edilen ön ay vadeli Hollanda merkezli TTF kontratı, gün içinde yüzde 4’ten fazla değer kazanarak, saat 16.00’da megavat-saat başına 100,37 avrodan işlem gördü. Fiyat, Şubat sonunda İran savaşı başlamadan önce yaklaşık 32 avro düzeyindeydi; yine de Ağustos 2022’de görülen yaklaşık 340 avroluk rekorun oldukça altında.
“Bir kez daha, jeopolitik çalkantılar nedeniyle Avrupa yeni bir enerji kriziyle karşı karşıya,” diyen Jørgensen, Çarşamba sabahı Brüksel’de Avrupalı petrol rafinerileriyle yaptığı görüşmenin ardından gazetecilere konuştu.
“Bu kışın Avrupa vatandaşları ve genel olarak ekonomimiz için zor geçeceğini biliyoruz” diyen Jørgensen, AB’de akaryakıt faturalarının “uçuşa geçtiğini” de sözlerine ekledi.
Komisyon, küresel dizel piyasasının 2027’ye kadar sıkı kalacağını, bunun enerji fiyatlarını yüksek seviyede tutacağını öngörüyor ve son yirmi yılda yaklaşık dörtte biri kapanan Avrupa rafinerilerinde üretimin artırılmasını istiyor.
Kış yaklaşırken depolama geride kalıyor
Avrupa’da gaz arzı şu anda kısıtlı.
İran savaşının yol açtığı sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarındaki kesintiler, başta Katar olmak üzere birçok kaynaktan tedariki durdururken Avrupa, yaz aylarına normalin çok altında depolama seviyeleriyle girdi.
AB Enerji Düzenleyicileri İşbirliği Ajansı’na (ACER) göre AB gaz depolarındaki doluluk oranı 21 Ekim itibarıyla yüzde 75 düzeyindeydi; bu da ülkelerin daha esnek uygulamasına izin verilen, 1 Kasım’a kadar yüzde 90 hedefinin epey gerisinde.
Geçen kışın sonunda depolama tesisleri yalnızca yüzde 28 doluydu; bu oran, son dokuz yılın yaklaşık yüzde 40’lık ortalamasının oldukça altında. Depoların yeniden doldurulması ise yavaş ve maliyetli oldu. ACER, savaşın Avrupa’nın gaz ithalat faturalarını 18 ila 33 milyar avro arasında artırdığını hesapladı.
ACER’e göre yaz boyunca Katar’dan neredeyse hiç LNG sevkiyatı AB’ye ulaşmadı; bu da birliği, halihazırda gazının yaklaşık yüzde 30’unu sağlayan ABD’ye giderek daha bağımlı hale getirdi.
Ajans, Avrupa’nın kış aylarında Asya ile sınırlı sayıdaki LNG yükü için de rekabet edeceğini, bunun da kıtayı yeni fiyat dalgalanmalarına açık bırakabileceğini uyarıyor. Buna karşın gaz talebi, 2022’deki kriz öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 20 daha düşük; bu da depolardaki gazın daha uzun süre yetmesini sağlıyor.
AB çare arayışını hızlandırmış durumda.
Birlik ile Kanada, Euronews’ün gördüğü, Perşembe ve Cuma günleri Montreal’de yapılacak zirveleri için hazırlanan taslak bildirgeye göre, uzun vadeli bir LNG anlaşmasını masaya yatırıyor.
AB üyesi ülkelerin enerji bakanları da Perşembe günü bir araya gelecek.
